Μάθημα : ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Το κείμενο σε ηλεκτρονική μορφή

https://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2246/Keimena-Neoellinikis-Logotechnias_B-Gymnasiou_html-empl/indexB_3.html

ΚΑΡΤΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟΤΕΡΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ

https://gemini.google.com/share/cdb4ce923adc 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

https://gemini.google.com/share/3bd5e538b7f7

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

Flashcard 1
Ερώτηση: Ποιο είναι το θέμα του διηγήματος "Να 'σαι καλά, δάσκαλε!" του Γιώργου Ιωάννου;
Απάντηση: Αναφέρεται στις σχολικές εμπειρίες και την αγάπη του φιλολόγου για τη λαϊκή παράδοση, καθώς και στη διδακτική μεθοδολογία του.

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΝΟΜΑ: ……………………….

ΤΜΗΜΑ: ……………. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: …………………………………….

ΚΕΙΜΕΝΟ: Γιώργος Ιωάννου, Να’ σια καλά δάσκαλε

ΝΑ ΚΥΚΛΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

1. Ποιο είναι το κεντρικό θέμα γύρω από το οποίο περιστρέφεται το διήγημα, σύμφωνα με την εισαγωγή του;

A. Η απουσία ενδιαφέροντος των μαθητών για την ιστορία του τόπου τους.

Β.Η κριτική στη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών.

Γ. Η διαμάχη του νέου φιλολόγου με τους υπόλοιπους καθηγητές.

Δ. Οι σχολικές εμπειρίες και η αγάπη για τη λαϊκή παράδοση.

2. Από ποια συλλογή του Γιώργου Ιωάννου προέρχεται το διήγημα «Να 'σαι καλά, δάσκαλε!»;

A. Η δική μας Κληρονομιά (1979) Β. Η σαρκοφάγος (1971)

Γ. Εφήβων και μη (1982) Δ. Το δικό μας αίμα (1978)

3. Τι ζητούσε ο καθηγητής από τους μαθητές να κάνουν κατά τη διάρκεια των εκδρομών;

A. Να οργανώνουν παιχνίδια και χορούς με τους ενήλικες κατοίκους.

Β. Να κρατούν σημειώσεις για τα αξιοθέατα της περιοχής.

Γ. Να λένε ιστορίες, παραμύθια και δημοτικά τραγούδια του τόπου.

Δ. Να συλλέγουν σπάνια φυτά και λουλούδια.

4. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της ενθάρρυνσης του καθηγητή, όσον αφορά τους μαθητές;

A. Αποχώρησαν από το μάθημα, καθώς δεν τους ενδιέφερε η παράδοση.

Β.Άρχισαν να αντιγράφουν τραγούδια από βιβλία, όπως ο αφηγητής.

Γ. Ο φόβος και η ντροπή τους για τη λαϊκή παράδοση ενισχύθηκαν.

Δ. Ενθαρρύνθηκαν και ζήτησαν από μόνοι τους να τραγουδήσουν τραγούδια του τόπου.

5. Ποιο χαρακτηριστικό της διδασκαλίας του νέου φιλολόγου εξέπληξε τους μαθητές από τα άλλα τμήματα;

A. Το ότι ο καθηγητής ήταν πολύ αυστηρός και έβαζε άγριες φωνές.

Β. Το ότι άκουγαν μουσική και χειροκροτούσαν.

Γ. Το ότι ο δάσκαλος ήταν ντόπιος και γνώριζε καλά την περιοχή.

Δ. Το ότι χρησιμοποίησε μόνο διαλέξεις χωρίς διαδραστικά μέσα.

6. Γιατί οι μαθητές του τόπου ντρέπονταν για τα τραγούδια και τα έθιμά τους, σύμφωνα με τον 'χωρατατζή' συμμαθητή;

A. Γιατί είχαν ξεχάσει τελείως τη ρίζα και τη φύτρα τους.

Β. Γιατί ο καθηγητής τους τα είχε χαρακτηρίσει ως κάτι κατώτερο.

Γ. Γιατί τους έλεγαν πως ήταν «παλιατσαρίες» και δεν τα τραγουδούσαν στις ντισκοτέκ.

Δ. Γιατί δεν ήταν γραμμένα στα σχολικά βιβλία.

7. Τι ένιωσε ο δάσκαλος όταν άκουσε το σχόλιο του 'χωρατατζή' συμμαθητή για τη ντροπή τους;

A. Απογοήτευση, με αποτέλεσμα να διακόψει το μάθημα.

Β. Συγκίνηση ('βούρκωσε'), και μετά το πρόσωπό του έγινε αγριωπό και απόμακρο.

Γ. Θυμό και οργή για τον μαθητή που τον αμφισβητούσε.

Δ. Χαρά για την ειλικρίνεια και το θάρρος του μαθητή.

8. Τι ήταν τα 'πατρογονικά', σύμφωνα με τον ορισμό της υποσημείωσης;

A. Παλιά και άχρηστα πράγματα. Β. Αυτός που δεν τον υπολογίζουν.

Γ. Πατροπαράδοτα, προγονικά. Δ. Καταγωγή (μεταφορικά).

9. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της εργασίας που ανέθεσε ο δάσκαλος στους μαθητές για τη συλλογή τραγουδιών, παραμυθιών και εθιμάτων;

A. Ο ενθουσιασμός τους σκορπίστηκε και το συζητούσε όλο το χωριό.

Β. Τα παιδιά αρνήθηκαν να κάνουν την εργασία, νιώθοντας ντροπή.

Γ. Οι μαθητές έφεραν ελάχιστα, καθώς δεν είχαν εύκολη πρόσβαση στις πηγές.

Δ. Οι κάτοικοι του χωριού ανησύχησαν με τη συλλογή των στοιχείων.

10. Γιατί ο αφηγητής ένιωθε ότι η δική του θέση ήταν 'κάπως δύσκολη';

A. Δεν είχε το θάρρος να μιλήσει στον καθηγητή.

Β. Είχε μεγαλώσει σε μια μεγάλη πόλη και ήταν ξένος.

Γ. Δεν μπορούσε να γράψει με καλλιγραφικά γράμματα.

Δ. Είχε ήδη μαζέψει πολύ υλικό και δεν ήξερε τι να διαλέξει.

11. Τι έκανε ο αφηγητής, εν τέλει, για να παρουσιάσει κι αυτός εργασία;

A. Κατέγραψε τραγούδια του Αττίκ, νομίζοντας ότι ήταν δημοτικά.

Β. Πήγε και βρήκε τον Νικόλαο Πολίτη για να τον συμβουλέψει.

Γ. Ζήτησε βοήθεια από τον φίλο του, τον 'ξένο' μαθητή.

Δ. Αντέγραψε δημοτικά τραγούδια από ένα παλιό αναγνωστικό.

12. Ποιος ήταν ο Νικόλαος Πολίτης, σύμφωνα με τις υποσημειώσεις;

A. Ο αφηγητής του διηγήματος.

Β. Ο μαθητής που έκανε το αστείο στον καθηγητή.

Γ. Πολύ γνωστός λαογράφος που συγκέντρωσε δημοτικά τραγούδια.

Δ. Ένας διάσημος μουσικοσυνθέτης της εποχής.

13. Τι ήταν η 'φύτρα', σύμφωνα με την υποσημείωση, στο πλαίσιο του κειμένου;

A. Καταγωγή (μεταφορικά). Β. Ο θησαυρός κρυφός και αλογάριαστος.

Γ. Το μέρος όπου γινόταν η εκδρομή. Δ. Παραμύθια, έθιμα.

14. Ποιο τραγούδι έφερε ο φίλος του αφηγητή, ο 'ξένος' μαθητής, νομίζοντας ότι ήταν δημοτικό;

A. Το 'Τάκου τάκου ο αργαλειός μου' Β. Την 'Μαρία την Πενταγιώτισσα'

Γ. «Την ώρα που περνούσε τ' οργανάκι» Δ. Τραγούδια του Νικολάου Πολίτη

15. Ποιος ήταν ο Αττίκ, του οποίου το τραγούδι θεωρήθηκε λανθασμένα δημοτικό;

A. Σύγχρονος του Γιώργου Ιωάννου ποιητής.

Β. Πολύ γνωστός μουσικοσυνθέτης στην Αθήνα του μεσοπολέμου.

Γ. Διάσημος τραγουδιστής δημοτικών τραγουδιών.

Δ. Συνάδελφος του πατέρα του αφηγητή.

16. Τι εννοούσε ο αφηγητής με το τελικό του σχόλιο: «Η πολιτεία είχε κάνει έτσι το παιδί αυτό»;

A. Το παιδί ήταν φυσικά αδιάφορο και δεν ήθελε να μάθει.

Β. Η αστική ζωή και κουλτούρα τον είχαν αποκόψει από τον λαϊκό πολιτισμό.

Γ. Το παιδί είχε κακές επιρροές από τους γονείς του, που ήταν συνάδελφοι.

Δ. Η ζωή στην επαρχία είχε αποκόψει το παιδί από τον πολιτισμό.

17. Η φράση «Μας έκανες και ξεφοβηθήκαμε» ανήκει στον μαθητή που ήταν 'κομμάτι χωρατατζής'. Ποια είναι η σημασία του επιθέτου 'χωρατατζής' σύμφωνα με τις υποσημειώσεις;

A. Κάπως αστείος. Β. Αυστηρός. Γ. Φιλόδοξος. Δ. Ενθουσιώδης.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Ι. Να δώσετε έναν πλαγιότιτλο για την κάθε ενότητα του κειμένου:

1^η: «πρόπερσι…διορθώσετε» :

2^η: Πάντως η δική μου θέση..ξαναπήρε»:

ΙΙ. Να δώσετε ένα παράδειγμα από το κείμενο για κάθε αφηγηματικό τρόπο που σας δίνεται:

Α. αφήγηση:

Β. περιγραφή γεγονότων, καταστάσεων συναισθημάτων:

Γ. σχόλια:

Δ. διάλογος

ΙΙΙ. Ποιο είναι το είδος του αφηγητή στο κείμενο; Με ποιο πρόσωπο ταυτίζεται;

IV. Η γλώσσα του κειμένου είναι:  απλή,  καθημερινή δημοτική, με στοιχεία προφορικότητας.

Να δώσετε ένα παράδειγμα από το κείμενο για το κάθε χαρακτηριστικό.

Va. Πώς αντιμετώπιζαν τα παιδιά του χωριού τη λαϊκή παράδοση στην αρχή και πώς μετά την επαφή με τον δάσκαλο;

b. Εσείς , ως σύγχρονοι νέοι, πώς αντιμετωπίζετε τη λαϊκή παράδοση και πώς αιτιολογείτε τη στάση σας; Καταγράψτε τις σκέψεις σας στο ημερολόγιο σας.

VI.Να αναπτύξετε σε μία παράγραφο 100 λέξεων: Πώς φαντάζεστε εσείς τον ιδανικό δάσκαλο;

VII. Στο κείμενο προβάλλονται δύο μοντέλα διδασκαλίας, αντιθετικά μεταξύ τους, το «αυταρχικό» και το «δημοκρατικό». Να παρουσιάσετε τα χαρακτηριστικά τους με βάση:

Α) τις μεθόδους διδασκαλίας και το αποτέλεσμα που έχουν και

Β ) τις σχέσεις δασκάλου- μαθητών.

Γ ) να αναπτύξετε σε μία παράγραφο 100 περίπου λέξεων την άποψή σας για το μοντέλο διδασκαλίας που εσείς προτιμάτε.

ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

1.Να δημιουργήσετε ένα λογισμικό παρουσίασης με πέντε περίπου διαφάνειες σχετικά με τη ζωή και το έργο του Νικόλαου Πολίτη, συλλέγοντας υλικό από το διαδίκτυο.

2. Αφού περιηγηθείτε στο διαδίκτυo και συλλέξετε φωτογραφικό υλικό και απόσπάσματα από ελληνικές ταινίες, καλείσθε να επιλέξετε τις πιο χαρακτηριστικές φωτογραφίες και σκηνές και να συνθέσετε ένα λογισμικό παρουσίασης του σχολείου στον περασμένο αιώνα.

3. Φαντάσου ότι είσαι δάσκαλος. Ποιες τακτικές θα υιοθετούσες για να κατακτήσουν οι μαθητές σου τη γνώση κρατώντας ζωντανό το ενδιαφέρον τους και καλλιεργώντας τη δημιουργική τους διάθεση;

Γράψε τις σκέψεις σου στο ημερολόγιο σου

4. Καλείσθε να πάρετε συνεντεύξεις από πρόσωπα του οικογενειακού σας περιβάλλοντος προηγούμενων γενεών ( παππούδες, γιαγιάδες, γονείς ) και να καταγράψετε ψηφιακά τις αφηγήσεις αυτές αξιοποιώντας το λογισμικό http://audacity.sourceforge.net/?lang=el ή την κάμερα του κινητού σας, ώστε να δημιουργήσετε ένα αρχείο προφορικών μαρτυριών για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του σχολείου του παρελθόντος.

5. Να γράψετε και να παρουσιάσετε ένα σύντομο σκετς με θέμα τη ζωή στο σχολείο.

6. Γράψτε ένα δικό σας ποίημα για τη σχολική ζωή. Βρείτε και παρουσιάσετε γνωστά τραγούδια που αναφέρονται στη σχολική ζωή.

7. Να δημιουργήσετε ένα λογισμικό παρουσίασης με πέντε περίπου διαφάνειες σχετικά με τη ζωή και το έργο του Γιώργου Ιωάννου, συλλέγοντας υλικό από το διαδίκτυο.

Σχέδιο Διδασκαλίας

Θέμα: Ο Ρόλος του Αφηγητή και τα Είδη της Αφήγησης

Κείμενο: «Να 'σαι καλά, δάσκαλε!» (Γιώργος Ιωάννου)

Τάξη: Β' Γυμνασίου

Διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (45 λεπτά)

1. Διδακτικοί Στόχοι (Τι θα μάθουν οι μαθητές)

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι μαθητές θα είναι σε θέση:

• Να κατανοούν τη διάκριση μεταξύ συγγραφέα (πραγματικό πρόσωπο) και αφηγητή (φανταστική φωνή του κειμένου).

• Να διακρίνουν τα δύο βασικά είδη αφήγησης: την πρωτοπρόσωπη και την τριτοπρόσωπη.

• Να εντοπίζουν τον αφηγητή στο κείμενο του Ιωάννου και να αιτιολογούν την επιλογή του.

• Να αναγνωρίζουν τη σημασία του ρόλου του αφηγητή στη μετάδοση των συναισθημάτων και της ατμόσφαιρας της ιστορίας.

2. Διαδικασία Διδασκαλίας

Φάση Α: Εισαγωγή & Κίνητρο (5')

1. Ανακεφαλαίωση: Σύντομη ανακεφαλαίωση του περιεχομένου του κειμένου (ο ενθουσιασμός του νέου φιλολόγου, η συλλογή λαογραφικού υλικού, η «πονoηρία» του αφηγητή).

2. Ερώτηση-Γέφυρα:

   • «Σε αυτή την ιστορία, ποιος μας μιλάει; Είναι ο συγγραφέας Γιώργος Ιωάννου; Πώς το ξέρουμε;»

   • Οδηγούμε τους μαθητές στο συμπέρασμα ότι μας μιλάει κάποιος που συμμετείχε στα γεγονότα, ένας μαθητής – αυτός είναι ο Αφηγητής.

Φάση Β: Παρουσίαση της Θεωρίας – Τα Είδη της Αφήγησης (15')

1. Ορισμός: Επεξήγηση του ρόλου του αφηγητή ως αυτού που αναλαμβάνει να αφηγηθεί την ιστορία.

2. Διάκριση Ειδών: Παρουσιάζουμε τα δύο βασικά είδη με απλά παραδείγματα:

   • Πρωτοπρόσωπη Αφήγηση (ή Εσωτερική Εστίαση):

     • Χαρακτηριστικό: Χρήση του α' ενικού προσώπου (εγώ, μου, μας).

     • Ρόλος: Ο αφηγητής είναι και πρόσωπο της ιστορίας (συμμετέχει στα γεγονότα).

     • Γνώση: Η γνώση του είναι περιορισμένη. Γνωρίζει μόνο όσα βλέπει, αισθάνεται και σκέφτεται ο ίδιος.

   • Τριτοπρόσωπη Αφήγηση (ή Εξωτερική/Μηδενική Εστίαση):

     • Χαρακτηριστικό: Χρήση του γ' ενικού προσώπου (αυτός, εκείνος).

     • Ρόλος: Ο αφηγητής είναι αφανής (βρίσκεται «έξω» από την ιστορία).

     • Γνώση: Μπορεί να είναι:

       • Παντογνώστης (Μηδενική Εστίαση): Ξέρει τα πάντα για όλους τους χαρακτήρες (σκέψεις, συναισθήματα, παρελθόν, μέλλον).

       • Παρατηρητής (Εξωτερική Εστίαση): Ξέρει μόνο όσα βλέπει εξωτερικά (σαν κάμερα).

3. Οπτική Ενίσχυση:

Φάση Γ: Εφαρμογή και Ανάλυση στο Κείμενο (15')

1. Εντοπισμός: Ζητάμε από τους μαθητές να υπογραμμίσουν στο κείμενο φράσεις που αποδεικνύουν το είδος της αφήγησης.

   • Αναμενόμενες απαντήσεις:

     • «Πρόπερσι που φοιτούσα σ' ένα Γυμνάσιο της επαρχίας μάς είχε έρθει...»

     • «...κι εγώ τα άκουγα κατάπληκτος.»

     • «Ομολογώ ότι έκανα μια μικρή, υποθέτω, πονηρία...»

     • «...εγώ ντράπηκα.»

2. Συμπέρασμα: Ο αφηγητής είναι πρωτοπρόσωπος, ένας από τους μαθητές, που αφηγείται τα γεγονότα σαν προσωπική ανάμνηση και εμπειρία.

3. Ανάλυση Ρόλου:

   • Πλεονέκτημα Πρωτοπρόσωπης Αφήγησης: Δίνει αμεσότητα και συγκινησιακό βάθος. Νιώθουμε τον ενθουσιασμό του μαθητή, την αγωνία του για την εργασία και την ντροπή του όταν αποκαλύπτεται η «πονnρία» του.

   • Περιορισμός Γνώσης: Ο αφηγητής δεν γνωρίζει τα πάντα. Για τον δάσκαλο αναρωτιέται: «Πού το κατάλαβε όμως ο δάσκαλος αμέσως αμέσως;» (Άρα, δεν ξέρει τις σκέψεις του δασκάλου, παρά μόνο τις δικές του).

Φάση Δ: Αξιολόγηση & Ανάθεση (10')

1. Συζήτηση για την Αξιοπιστία: Εστιάζουμε στην «μικρή πονηρία» του αφηγητή, ο οποίος αντέγραψε τραγούδια για να ανταποκριθεί στην εργασία.

   • Ερώτηση: «Όταν ένας αφηγητής μας λέει ότι έκανε μια 'πονnρία', μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι όλα όσα μας λέει είναι η απόλυτη αλήθεια;»

   • Στόχος: Να κατανοήσουν ότι ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής είναι υποκειμενικός και μπορεί να είναι αναξιόπιστος (π.χ. να ωραιοποιεί ή να αποκρύπτει πράγματα), σε αντίθεση με τον παντογνώστη που θεωρείται πιο «αντικειμενικός».

2. Ανάθεση: Να επιλέξουν μια σύντομη παράγραφο από το κείμενο και να την ξαναγράψουν, μετατρέποντας τον αφηγητή σε τριτοπρόσωπο παντογνώστη. (Π.χ. αντί για «Εγώ ντράπηκα», να γράψουν «Ο μαθητής ντράπηκε και σκέφτηκε...»).