Μάθημα : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Παραπληροφόρηση στα social media:

Ποια χαρακτηριστικά των σύγχρονων ΜΜΕ συμβάλλουν στην παραπληροφόρηση; 

Παρατηρήστε την εικόνα και απαντήστε την παρακάτω ερώτηση: 

https://gr.euronews.com

Μια πρόσφατη είδηση σχετική με την απειλή επιβολής θανατικής ποινής στο Ιράν. 

Επίσης: 

https://www.kathimerini.gr

https://www.amnesty.gr

Γιατί αντιτίθεται η διεθνής κοινότητα στην εκτέλεση της ποινής;

βλ. άρθρο στο crimetimes.gr

.... 

Επιχειρήματα κατά της θανατικής ποινής

Στις μέρες μας ένας πολύ υψηλός αριθμός πολιτών δεν υποστηρίζει την εφαρμογή της θανατικής ποινής, διότι έρχεται σε αντίθεση με το πνεύμα των δημοκρατικών κοινωνιών και παραβιάζει ρητά το άρθρο 1 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για το δικαίωμα στη ζωή (Κουράκης, 1997). Ισχυρίζονται πως κάθε ποινή πρέπει να σωφρονίζει τον δράστη, να του δίνει το δικαιώματα της μεταμέλειας και όχι να τον τιμωρεί. Επιπλέον υποστηρίζουν ότι πρόκειται για έναν απάνθρωπο θάνατο ο οποίος παραβιάζει κατάφωρα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και ο κατάδικος υποβάλλεται σε απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση (Παπαρίζος, 2000). 

Η επαναφορά της θανατικής ποινής προκαλεί το κοινό αίσθημα και διχάζει την κοινωνία φανατίζοντας την κατά των ανθρώπων αυτών (Αποστολόπουλος, 1980). Επίσης είναι αντίθετη με τη φιλοσοφία των περισσοτέρων θρησκειών. Σχεδόν όλες οι θρησκείες ανά τον κόσμο πιστεύουν στη συγχώρεση, την επιείκεια, τη συμπόνια και στη σημαντικότητα της ανθρώπινης ζωής (Παπουλάκος, 2013). Η θανατική ποινή σε περίπτωση δικαστικής πλάνης, δεν μπορεί να επανορθώσει το αποτέλεσμα και αποκλείει τη δυνατότητα αποκατάστασης του κατηγορουμένου (Δούμα, 2012). 

 Επίσης, έρευνες της Διεθνούς Αμνηστίας αναφέρουν ότι το 10% των ανθρώπων που έχουν καταδικαστεί σε θάνατο είναι άτομα με σοβαρή διαταραγμένη προσωπικότητα, πάσχουν από  ανίατες πνευματικές ασθένειες και δεν μπορούν να κατανοήσουν τη σοβαρότητα των εγκλημάτων που έχουν διαπράξει. Η Διεθνής Αμνηστία υποστηρίζει ότι για να προληφθεί το έγκλημα χρειάζεται η αναθεώρηση διαδικασιών για την αποφυλάκιση καθώς και η ψυχολογική παρακολούθηση των φυλακισμένων. Ακόμη έχει διαπιστωθεί πως υφίστανται διακρίσεις στην εφαρμογή της θανατικής ποινής σε όλο τον κόσμο, διότι επιβάλλεται δυσανάλογα εναντίον των περιθωριοποιημένων ομάδων (Διεθνής Αμνηστία, 1989). Σε φτωχότερες κοινωνικά τάξεις δεν θα είχαν καταδικαστεί για το έγκλημα τους εάν προέρχονταν από μια πιο ευκατάστατη κοινωνική τάξη (David, 2008). Οι υπέρμαχοι της κατάργησης της θανατικής ποινής υποστηρίζουν ότι είναι ένας εν ψυχρώ και εκ προμελέτης φόνος που διαπράττει η πολιτεία (Ευαγγέλου, 1999).

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις 10 Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί η Παγκόσμια Ημέρα κατά της θανατικής ποινής, μια πρωτοβουλία 38 μη Κυβερνητικών Οργανώσεων του κόσμου ανάμεσά τους και η διεθνής Αμνηστία η οποία δημιούργησε το διαδραστικό παιχνίδι Amnesty-The Game, το οποίο αποτελεί μέρος της εκστρατείας για την κατάργηση της θανατικής ποινής. Σκοπός του παιχνιδιού είναι να επηρεαστεί η κοινή γνώμη υπέρ της κατάργησης της θανατικής ποινής. Σε αυτό το παιχνίδι οι παίκτες αναλαμβάνουν να σώσουν έξι θανατοποινίτες από διαφορετικές χώρες όπου εκτελείται η θανατική ποινή.

Ισχύουσες θανατικές ποινές σε όλο τον κόσμο

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Αμνηστίας από τα συνολικά 195 κράτη- μέλη του Ο.Η.Ε., 26 χώρες διατηρούν νομοθεσία η οποία επιτρέπει τη χρήση της θανατικής ποινής για εγκλήματα που έγκειται στο ποινικό δίκαιο, παρ’ όλα αυτά δεν έχει επιβληθεί κάποια ποινή τα τελευταία 14 χρόνια. 7 κράτη την διατηρούν μόνο για ειδικές περιπτώσεις και ειδικότερα για εγκλήματα που διαπράττονται σε εμπόλεμες περιόδους. Επίσης 108 χώρες έχουν καταργήσει πλήρως τη θανατική ποινή, ενώ 54 χώρες τη διατηρούν ακόμη και στη νομοθεσία και στην πράξη (Διεθνής αμνηστία, 2022).

Οι χώρες στις οποίες υφίσταται η νομοθεσία της θανατικής ποινής είναι η Αίγυπτος, το Αφγανιστάν, το Βιετνάμ, η Γκάμπια, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Ινδία, η Ινδονησία, το Ιράκ, το Ιράν, την Ισημερινή Γουινέα, το Κατάρ, η Κίνα, η Βόρεια Κορέα, το Κουβέιτ, η Λευκορωσία, η Μαλαισία, το Μπανγκλαντές, το Μπαχρέιν, η Μποτσουάνα, η Νιγηρία, το Νότιο Σουδάν, το Ομάν, το Πακιστάν, το Κράτος της Παλαιστίνης, η Σαουδική Αραβία, η Σιγκαπούρη, η Σομαλία, το Σουδάν, η Συρία, η Ταϊβάν, η Ταϊλάνδη και η Υεμένη (Διεθνής Αμνηστία, 2022). 

Οι Η.Π.Α. εφαρμόζουν τη θανατική ποινή σε 28 πολιτείες με το Τέξας να αριθμεί τις περισσότερες εκτελέσεις, ωστόσο ο αριθμός των πολιτειών που την καταργούν αυξάνεται σημαντικά (Rountree, 2014). 

Από το 1982 άρχισε να χρησιμοποιείται στα περισσότερα κράτη η θανατηφόρος ένεση ως ο πιο “ανώδυνος” τρόπος εκτέλεσης. Αρχικά  παρέχεται στον μελλοθάνατο μια ηρεμιστική ένεση, κατόπιν μια ακόμα για απώλεια αισθήσεων, η επόμενη για να σταματήσει η αναπνοή του και μια τελευταία για να σταματήσει η καρδιά του. Σε αυτή την περίπτωση ο θάνατος είναι αγωνιώδης έως να βρεθεί η φλέβα και να ξεκινήσει η διαδικασία. Η τακτική αυτή βρίσκει αντίθετους τους εκπροσώπους του ιατρικού χώρου οι οποίοι δε συναινούν στην τακτική αυτή (David, 2008).

Πρώτη σε εκτελέσεις παγκοσμίως είναι η Κίνα. Δεν ανακοινώνει πότε και με ποιον τρόπο θα γίνουν οι εκτελέσεις. Η ενημέρωση της οικογένειας γίνεται αφού γίνει η εκτέλεση. Αδικήματα για τα οποία επιβάλλεται η ποινή είναι ο βιασμός παιδιών, η τρομοκρατία, η έκθεση της εθνικής ασφάλειας σε κίνδυνο, το εμπόριο λευκής σαρκός, ο εμπρησμός καθώς και η λαθροθηρία. Η εκτέλεση γίνεται δια πυροβολισμού στο κεφάλι ή με θανατηφόρα ένεση. Στην Ιαπωνία υπάρχει πανομοιότυπος τρόπος με τον οποίο οι αρχές συμπεριφέρονται στους θανατοποινίτες. Η μόνη διαφορά είναι ότι οι κρατούμενοι δε γνωρίζουν την ώρα και τον τρόπο της εκτέλεσης τους παρά μόνο 2 ώρες πριν (Διεθνής Αμνηστία, 2022).  Ο τρόπος θανάτωσης στην Ιαπωνία είναι το κρέμασμα με δεμένα μάτια ή φορώντας τους σακούλα στο κεφάλι (Bedau, 1982). 

Σε ορισμένα κράτη οι εκτελέσεις πραγματοποιούνται δημόσια όπως στο Ιράν το οποίο είναι το δεύτερο κράτος σε αριθμό εκτελέσεων. Η ποινή εκτελείται δια απαγχονισμού, λιθοβολισμού ή από εκτελεστικό απόσπασμα. Οι λόγοι για τους οποίους επιβάλλεται η θανατική ποινή είναι φόνος, ένοπλη ληστεία, παιδεραστία, απαγωγή, ομοφυλοφιλία, κατασκοπία, βιασμός τρομοκρατία και διακίνηση ναρκωτικών. Στη Σαουδική Αραβία τα σώματα των εγκληματιών βρίσκονται σε δημόσια θέα και ο τρόπος εκτέλεσης είναι ο αποκεφαλισμός με σπαθί. Τα εγκλήματα που τιμωρούνται με αυτή την ποινή είναι φόνος, μαγεία, σεξουαλική παρενόχληση και εμπόριο ναρκωτικών (Girelli, 2019).

Η Σομαλία είναι το μόνο αφρικανικό κράτος που διαπράττει δημόσιες εκτελέσεις δια απαγχονισμού, λιθοβολισμού ή εκτελεστικού αποσπάσματος για όσους κατηγορούνται για φόνο η μοιχεία. Η Βόρειος Κορέα χρησιμοποιεί το εκτελεστικό απόσπασμα βάση της νομοθεσίας της χώρας αυτής και τα αδικήματα που επισύρουν την ποινή αυτή είναι η πορνεία, το εμπόριο ναρκωτικών, οι συνωμοσίες κατά της πατρίδας, η εσχάτη προδοσία για τη μητέρα πατρίδα, η ένοπλη ληστεία και οι μεγάλες κλοπές. Στην Υεμένη οι κατάδικοι εκτελούνται, με τυφεκισμό όταν κατηγορούνται για φόνο, μοιχεία και ομοφυλοφιλία (Bedau, 1982). 

Τέλος στη Συρία γίνονται δημόσιες εκτελέσεις και εφαρμόζεται η θανατική ποινή για εσχάτη προδοσία, φόνο, λιποταξία, διακίνηση ναρκωτικών, βιασμό και ληστεία. Επιπροσθέτως με το να είναι κάποιος μέλος της μουσουλμανικής κοινότητας και να το φέρνει όπλα στους εχθρούς εναντίον της Συρίας διαπράττει αδίκημα. Τα αδικήματα αυτά τιμωρούνται δια απαγχονισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Αμνηστίας το Ιράκ διπλασίασε τους θανάτους, ενώ μεγάλη αύξηση παρατηρήθηκε στη Σαουδική Αραβία και το Ιράν. Σε αυτές τις 3 χώρες ο αριθμός των εκτελέσεων ανέρχεται στο 92% των καταγεγραμμένων εκτελέσεων (Διεθνής Αμνηστία, 2022).