Μάθημα : Ανατομία Β Λυκείου, Τομέας Υγείας - Πρόνοιας - Ευεξίας

Το 1ο Κεφάλαιο (Κυτταρική Ομοιοστασία) εισάγει τους μαθητές στις θεμελιώδεις έννοιες της βιολογικής ισορροπίας του ανθρώπινου οργανισμού.

Σε αυτό το κεφάλαιο εξετάζονται:

• Η έννοια της ομοιοστασίας: Πώς ο οργανισμός καταφέρνει να διατηρεί σταθερό το εσωτερικό του περιβάλλον (π.χ. θερμοκρασία, pH, συγκέντρωση γλυκόζης) παρά τις συνεχείς αλλαγές και τις εξωτερικές επιδράσεις.

• Η δομή και η λειτουργία του κυττάρου: Το κύτταρο ως η βασική δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής, καθώς και ο ρόλος της κυτταρικής μεμβράνης στη μεταφορά ουσιών.

• Οι μηχανισμοί ανάδρασης: Πώς το σώμα χρησιμοποιεί συστήματα ελέγχου (κυρίως αρνητικής ανάδρασης) για να εντοπίζει τις αποκλίσεις από το φυσιολογικό και να επαναφέρει την ισορροπία, αποτρέποντας την εμφάνιση ασθενειών.

• Η έννοια της ομοιοστασίας: Πώς ο οργανισμός καταφέρνει να διατηρεί σταθερό το εσωτερικό του περιβάλλον (π.χ. θερμοκρασία, pH, συγκέντρωση γλυκόζης) παρά τις συνεχείς αλλαγές και τις εξωτερικές επιδράσεις.

• Η δομή και η λειτουργία του κυττάρου: Το κύτταρο ως η βασική δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής, καθώς και ο ρόλος της κυτταρικής μεμβράνης στη μεταφορά ουσιών.

• Οι μηχανισμοί ανάδρασης: Πώς το σώμα χρησιμοποιεί συστήματα ελέγχου (κυρίως αρνητικής ανάδρασης) για να εντοπίζει τις αποκλίσεις από το φυσιολογικό και να επαναφέρει την ισορροπία, αποτρέποντας την εμφάνιση ασθενειών.

Το 7ο Κεφάλαιο (Το Νευρικό Σύστημα) εξετάζει το κορυφαίο σύστημα ελέγχου, επικοινωνίας και συντονισμού όλων των λειτουργιών του ανθρώπινου οργανισμού.

Σε αυτό το κεφάλαιο εξετάζονται συνοπτικά:

• Η Δομή του Νευρικού Ιστού: Η ανατομία του νευρώνα (νευρικό κύτταρο), τα μέρη του (δενδρίτες, σώμα, νευράξονας) και ο ρόλος των νευρογλοιακών κυττάρων που τον υποστηρίζουν.

• Η Μετάδοση του Μηνύματος: Πώς δημιουργείται και μεταδίδεται η νευρική ώση (το ηλεκτρικό σήμα) κατά μήκος του νευρώνα, καθώς και η λειτουργία των συνάψεων για τη μεταφορά του μηνύματος από κύτταρο σε κύτταρο μέσω των νευροδιαβιβαστών.

• Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ): Η ανατομία και οι βασικές λειτουργίες του Εγκεφάλου (στελέχους, παρεγκεφαλίδας, ημισφαιρίων) και του Νωτιαίου Μυελού, που αποτελούν τα κέντρα λήψης, επεξεργασίας και έκδοσης εντολών.

• Το Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (ΠΝΣ): Τα νεύρα (εγκεφαλικά και νωτιαία) που συνδέουν το ΚΝΣ με όλα τα όργανα και τους ιστούς του σώματος.

Το 8ο Κεφάλαιο (Το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα - ΑΝΣ) εξετάζει το τμήμα εκείνο του νευρικού συστήματος που λειτουργεί αυτόματα και ασυνείδητα, ρυθμίζοντας τις εσωτερικές λειτουργίες του οργανισμού (όπως η λειτουργία της καρδιάς, των πνευμόνων και των αδένων) για τη διατήρηση της ομοιοστασίας.

Σε αυτό το κεφάλαιο εξετάζονται συνοπτικά:

• Η Δομή και ο Ρόλος του ΑΝΣ: Πώς ελέγχει τις ακούσιες λειτουργίες των λείων μυών, του καρδιακού μυός και των αδένων, αποτελώντας τη γέφυρα μεταξύ εγκεφάλου και σπλάχνων.

• Το Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα: Ο μηχανισμός που ενεργοποιείται σε καταστάσεις έντασης, στρες ή κινδύνου (κατάσταση «μάχης ή φυγής» - fight or flight), προκαλώντας αύξηση των καρδιακών παλμών, διαστολή των κορών των οφθαλμών και επιτάχυνση της αναπνοής.

• Το Παρασυμπαθητικό Νευρικό Σύστημα: Ο μηχανισμός που δρα αντίθετα από το συμπαθητικό, επαναφέροντας τον οργανισμό σε κατάσταση ηρεμίας, χαλάρωσης και εξοικονόμησης ενέργειας (κατάσταση «ανάπαυσης και πέψης» - rest and digest), ευνοώντας παράλληλα τις διαδικασίες της πέψης και της αποβολής ουσιών.