Μάθημα : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ, Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

1. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ποιήματα του Κ. Καβάφη διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες σύμφωνα με το περιεχόμενό τους :

• Ιστορικά
• Διδακτικά – φιλοσοφικά
• Αισθησιακά-Ηδονικά

να μελετήσετε το ποίημα και να το εντάξετε στην/ στις κατηγορία/-ες που ανήκει.

Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

1.Με βάση τις πληροφορίες που σας δίνονται στο βιβλίο ιστορίας της Α’ Γυμνασίου και το βιβλίο του Ηροδότου της Α’ Γυμνασίου   (ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  & ΕΔΩ), να συλλέξετε στοιχεία που αφορούν: α) τον τόπο της μάχης και τη γεωμορφολογία τα εδάφους, β) τους βασικούς αντιπάλους , τη στρατιωτική δύναμή τους και τους αρχηγούς, γ) την παράταξη που τελικά νίκησε και για ποιους λόγους .

1. Μελετώντας το ποίημα να καταγράψετε στον πίνακα που ακολουθεί ποια από τα στοιχεία αυτά υπάρχουν στο ποίημα και ποια απουσιάζουν

α) Να χωρίσετε το ποίημα σε ενότητες και να δώσετε πλαγιότιτλο για την καθεμιά.

β) Ποιες είναι οι βασικές λέξεις-κλειδιά του ποιήματος που εκφράζουν , κατά τη γνώμη σας :

• υψηλές ηθικές αξίες που διαθέτουν οι µαχητές 
• την ανθρώπινη φύση τους 

Σε ποιους αναφέρεται ο πληθυντικός του πρώτου στίχου; 

Με βάση τις πληροφορίες σας να συνθέσετε μία παράγραφο με θέμα:

 “Θερμοπύλες: οι αρετές των μαχητών, οι αξίες τους και ο στόχος του ποιητή Κ. Π. Καβάφη.”

Λαμβάνοντας υπόψη :

• Τα ιστορικά δεδομένα: α) για τον όρο «Θερμοπύλες» (=ο τόπος διεξαγωγής της μάχης μεταξύ Ελλήνων και Περσών), β) την αυτοθυσία των Σπαρτιατών (=που ενώ γνώριζαν τη μειονεκτική τους θέση , παρέμειναν πιστοί στο χρέος τους και σκοτώθηκαν)
• Το επίγραμμα του Σιμωνίδη του Κείου για τους Θερμοπυλομάχους: ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΣΙΜΩΝΙΔΗ

Ὦ ξεῖν’, ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ὅτι τῇδε

κείμεθα, τοῖς κείνων ῥήμασι πειθόμενοι.

(=Ξένε, πες στους Λακεδαιμονίους ότι εδώ

είμαστε θαμμένοι, πιστοί στις εντολές τους).

• Τη σύγχρονη μεταφορική χρήση της φράσης : «φυλάμε Θερμοπύλες», όπως σας δίνεται: “ Χρησιμοποιείται ως αναφορά σε σταθερή προσήλωση στην υπεράσπιση ενός (εθνικού συνήθως) ιδανικού. Ολόκληρο το δίστιχο με το οποίο ξεκινά το ποίημα κοσμεί πολλά στρατόπεδα στην Ελλάδα.

να συνθέσετε μία παράγραφο με θέμα: Οι Θερμο-πυλομάχοι ως ιστορικά πρόσωπα – σύμβολα

1. Βρείτε τις μετοχές του ποιήματος και εξηγήστε το συντακτικό και σημασιολογικό τους ρόλο.

       2. Να εντοπίσετε στο ποίημα τα χαρακτηριστικά στοιχεία της ποίησης του Καβάφη και της γλώσσας που χρησιμοποιεί, με βάση τα 

      παρακάτω στοιχεία:

• ιδιότυπη γλώσσα του Kαβάφη: πρόκειται για λόγια γλώσσα με τύπους της δημοτικής αλλά και των αρχαίων ελληνικών (μείγμα καθαρεύουσας και δημοτικής). Μερικές φορές έχει και ιδιωματικούς τύπους της Κωνσταντινούπολης. Η καβαφική γλώσσα αναγνωρίζεται εύκολα.

• Από άποψη μορφής τα ποιήματά του είναι μοντέρνα/νεωτερικά. Συνήθως, δεν έχουν ομοιοκαταληξία, οι στροφές μπορεί να μην έχουν ίσο αριθμό στίχων και οι στίχοι είναι ανισοσύλλαβοι. Το μέτρο είναι συνήθως ιαμβικό.
•  Μερικές φορές απουσιάζει η στίξη. Άλλες όμως φορές η στίξη παίζει σημαντικό ρόλο (π.χ. ειρωνεία, σκηνοθετικές οδηγίες απαγγελίας, όπως χαμήλωμα φωνής όταν έχουμε παρένθεση).
• Ο ποιητικός του λόγος είναι απλός, λιτός, πυκνός, επιγραμματικός, αντιρητορικός, πεζολογικός, συνήθως χωρίς διακοσμητικά επίθετα και λυρικές εκφράσεις, χωρίς πλούσια εκφραστικά μέσα.