Μάθημα : Τεχνολογία Γ γυμνασίου

Σταθερές και Μεταβλητές στην Ερευνητική ορολογία

Σταθερές:

Είναι τα χαρακτηριστικά  ή οι παράγοντες εκείνοι που παραμένουν στην ίδια κατάσταση (δηλ. δεν μεταβάλλονται, δεν έχουν διαφορετικές τιμές) για τα διάφορα στοιχεία ενός συνόλου,  για όλες τις παρατηρήσεις της συγκεκριμένης έρευνας.

Παράδειγμα σταθεράς :

Σύνολο:   "Πολίτες της Ελλάδας"

Σταθερά:  "Υπηκοότητα"

Μεταβλητή :

 Είναι το χαρακτηριστικό ή ο παράγων που μεταβάλλεται, δηλ. δεν παραμένει σε σταθερή κατάσταση (τιμή) κατά τη διάρκεια της έρευνας..

Στην έρευνα η μεταβλητή πρέπει  να μπορεί να μετρηθεί ή να καθοριστεί με ακρίβεια. 

 Η μεταβλητή είναι το κοινό χαρακτηριστικό των στοιχείων ενός συνόλου το οποίο μπορεί να πάρει διαφορετικές τιμές για το ίδιο στοιχείο ή για διάφορα στοιχεία ενός συνόλου, ανάλογα με την έρευνα.

 Η μεταβλητή μπορεί να είναι φυσικό χαρακτηριστικό που μπορεί να αναγνωρισθεί και να μετρηθεί, μπορεί όμως και να μην έχει φυσική υπόσταση.

 Παραδείγματα μεταβλητών:

Ύψος, βάρος, εμβαδόν τάξης, χρόνος μελέτης κ.λ.π.

  Το ύψος για παράδειγμα, που είναι χαρακτηριστικό του κάθε  μαθητή ή μαθήτριας, μπορεί να είναι διαφορετικό για τον καθέναν από σας που είστε στοιχεία του συνόλου του τμήματός σας, για μια έρευνα που διεξάγεται σήμερα.

Θα μπορούσε όμως να θεωρηθεί ότι έχει πάρει διαφορετικές τιμές για τον καθέναν από σας, για μια άλλη έρευνα που θα είχε διεξαχθεί από την ημερομηνία γέννησής σας μέχρι σήμερα)

Άλλες μεταβλητές:

 Η νοημοσύνη, το άγχος, το φύλο, η  προσωπικότητα, "οι γνώσεις που έχουν οι νέοι για το ΑΙDS", τα ενδιαφέροντα, οι στάσεις, "η στάση απέναντι στην εισαγωγή της σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία", "η επαγγελματική επίδοση", "η σχολική επίδοση" κ.λ.π.     (ψυχολογικές ή υποθετικές ή κατασκευασμένες μεταβλητές).

Παρατηρήσεις:

• Αν κάτι δεν μπορεί να μετρηθεί, όπως π.χ. η διαίσθηση, δεν μπορεί στην έρευνα να θεωρηθεί μεταβλητή.
• Υπάρχουν μεταβλητές συνεχείς, που μπορούν να πάρουν οποιαδήποτε τιμή μέχρι το άπειρο. Π.χ. το ύψος ή το βάρος ή η νοημοσύνη.
• Υπάρχουν ασυνεχείς μεταβλητές που μπορούν να πάρουν δύο ή περισσότερες τιμές (ή κατηγορίες ή επίπεδα) . Π.χ. η μεταβλητή "φύλο" μπορεί να έχει 2 επίπεδα (τιμές): Αρσενικό-Θηλυκό.  Ενώ η  μεταβλητή "τόπος διαμονής" μπορεί να έχει 3 επίπεδα:  Αστική περιοχή - Ημιαστική περιοχή - Αγροτική περιοχή.

• Όταν η μεταβλητή αναφέρεται σε άτομα (π.χ. μαθητές) δεν μπορεί να πάρει κλασματική μορφή (τα 3/5 ή το 0,08 του μαθητή), έτσι δεν μπορεί μια τέτοια μεταβλητή να θεωρηθεί συνεχής.
• Ένα χαρακτηριστικό που μπορεί να είναι σταθερά για τα στοιχεία ενός συνόλου μπορεί να είναι μεταβλητή για τα στοιχεία ενός άλλου συνόλου. Έτσι αν στο προηγούμενο παράδειγμα που δόθηκε για τη σταθερά, το σύνολο είναι: "Πολίτες του κόσμου", τότε η "υπηκοότητα" είναι μεταβλητή.

Μεταβλητές:

Ανεξάρτητη μεταβλητή: (Αίτιο )

   Είναι αυτή που ελέγχεται  ή μεταβάλλεται κατά βούληση του ερευνητή, είναι το αίτιο.

Εξαρτημένη μεταβλητή: (Αποτέλεσμα )

 Είναι αυτή που δέχεται την επίδραση της  ανεξάρτητης, είναι το αποτέλεσμα. Μεταβάλλεται λόγω των αλλαγών της ανεξάρτητης μεταβλητής .

Η  εξαρτημένη  μεταβλητή  δεν  επηρεάζεται  από  τον  ερευνητή.

Ελεγχόμενες ή Σταθερές μεταβλητές:

Είναι  εκείνες  που ο  ερευνητής  αποφασίζει να διατηρήσει σταθερές σ’ όλη τη διάρκεια της έρευνας.

Μπορούμε να τις βρούμε αν απαντήσουμε στο  ερώτημα:

«Εκτός από την ανεξάρτητη μεταβλητή, ποιοι άλλοι παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν την εξαρτημένη μεταβλητή;»

Σχέση μεταξύ μεταβλητών:

Οι  ερευνητές  προσπαθούν να βρουν αποδεικτικά στοιχεία που να δείχνουν ότι οι μεταβολές σε μια μεταβλητή  (Ανεξάρτητη μεταβλητή) προκαλούν μεταβολές στη δεύτερη μεταβολή (Εξαρτημένη μεταβλητή)  αφού σταθεροποιήσουν τους υπόλοιπους παράγοντες (ελεγχόμενες μεταβλητές).

  Οι ερευνητές προσπαθούν να βρουν μια σχέση της μορφής:

ψ = σ(χ)     όπου  χ = ανεξάρτητη μεταβλητή

                   και    ψ = εξαρτημένη μεταβλητή

και να προχωρήσουν αν είναι δυνατόν στη δημιουργία νόμου.

  Η ανεξάρτητη μεταβλητή προηγείται, η εξαρτημένη έπεται. Μερικές φορές μπορεί να αποδειχτεί ότι η ανεξάρτητη μεταβλητή είναι το αίτιο της εξαρτημένης (που είναι το αποτέλεσμα), άλλες φορές όχι.

 Ο ερευνητής πολύ συχνά μπορεί να αλλάξει την ανεξάρτητη μεταβλητή (Δες παράδειγμα 1), μερικές φορές όμως δεν μπορεί. (Δες παράδειγμα 2)

Παραδείγματα:

1)  Γίνεται έρευνα με τίτλο:

"Επίπτωση που έχει η μέθοδος διδασκαλίας στην επίδοση των μαθητών στο διαγώνισμα που θα επακολουθήσει"

Η μέθοδος διδασκαλίας μπορεί να διαφοροποιηθεί από τον ερευνητή (Ανεξάρτητη μεταβλητή).

Ο ερευνητής παρατηρεί και μετρά τα αποτελέσματα στην επίδοση των μαθητών στο διαγώνισμα που επακολουθεί σε πολλές ισοδύναμες ομάδες. Η επίδοση των μαθητών είναι εξαρτημένη μεταβλητή.

Υπάρχουν κατά τη γνώμη σας άλλοι παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν το αποτέλεσμα της έρευνας;.

Παράδειγμα 2

Γίνεται έρευνα με τίτλο:

"Επίπτωση που έχει στην επίδοση  των μαθητών (εξαρτημένη μεταβλητή) η κοινωνική τους προέλευση (ανεξάρτητη μεταβλητή)"

Σ' αυτήν την περίπτωση ο ερευνητής δεν μπορεί να ελέγξει την ανεξάρτητη μεταβλητή