Μάθημα : ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Θέματα Πανελλαδικών Εξετάσεων (2000–2025)

ΟΜΑΔΑ Α - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ – ΛΑΘΟΥΣ

Να σημειώσετε Σ αν είναι σωστό ή Λ αν είναι λάθος στο τέλος των προτάσεων:

1. Το μαγνητόφωνο ενός παιδιού είναι καταναλωτό αγαθό. (Εξετάσεις 2001)
2. Το οικόπεδο πάνω στο οποίο κτίζεται ένα εργοστάσιο ανήκει στο συντελεστή παραγωγής κεφάλαιο. (Εξετάσεις 2001)
3. Το χρήμα είναι ένας από τους συντελεστές παραγωγής. (Εξετάσεις 2001)
4. Κεφαλαιουχικά αγαθά είναι εκείνα που χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου. (Εξετάσεις 2002)
5. Όταν σε μία οικονομία υπάρχει ανεργία, η παραγωγή της οικονομίας αυτής βρίσκεται σε σημείο κάτω από την Κ.Π.Δ. (Εξετάσεις 2002)
6. Ο καταμερισμός των έργων οδηγεί σε μεγάλη εξειδίκευση και σε διάφορες βελτιώσεις του τρόπου παραγωγής των προϊόντων. (Εξετάσεις 2002)
7. Η Κ.Π.Δ. μιας οικονομίας δείχνει τις μεγαλύτερες ποσότητες ενός προϊόντος που είναι δυνατόν να παραχθούν στην οικονομία για κάθε δεδομένη ποσότητα του άλλου προϊόντος. (Εξετάσεις 2003)
8. Τα ελεύθερα αγαθά αποτελούν αντικείμενο της Πολιτικής Οικονομίας. (Εξετάσεις 2003)
9. Κεφαλαιουχικά αγαθά είναι εκείνα τα οποία χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία από την οποία παράγονται άλλα αγαθά. (Εξετάσεις 2003)
10. Το κύριο χαρακτηριστικό των οικονομικών αγαθών είναι ότι βρίσκονται σε περιορισμένες ποσότητες σε σχέση με τις ανάγκες που ικανοποιούν. (Εξετάσεις 2004)
11. Η έννοια της αγοράς δεν περιορίζεται σε έναν γεωγραφικό τόπο, αλλά περιλαμβάνει όλα εκείνα τα μέσα με τα οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί μία αγοροπωλησία και όλους τους σχετικούς χώρους. (Εξετάσεις 2004)
12. Στον παραγωγικό συντελεστή 'κεφάλαιο' περιλαμβάνεται και το λίπασμα που θα χρησιμοποιηθεί για την καλλιέργεια σιταριού. (Εξετάσεις 2004)
13. Τα διαρκή αγαθά είναι μόνο κεφαλαιουχικά. (Εξετάσεις 2006)
14. Ως επιχειρηματικότητα εννοούμε την ικανότητα που έχουν ορισμένοι άνθρωποι να διαβλέπουν κέρδος σε διάφορες οικονομικές δραστηριότητες και να αναλαμβάνουν να συνδυάσουν τους άλλους τρεις συντελεστές παραγωγής (εργασία, έδαφος, κεφάλαιο) για να γίνει η παραγωγή. (Εξετάσεις 2006)
15. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Α σε όρους του αγαθού Β δείχνει πόσες μονάδες του αγαθού Β θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Α. (Εξετάσεις 2006)
16. Το οικονομικό πρόβλημα κάθε κοινωνίας προέρχεται από τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ του πλήθους των αναγκών που οι άνθρωποι επιδιώκουν να ικανοποιήσουν και του περιορισμένου όγκου των αγαθών που υπάρχουν για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών. (Εξετάσεις 2007)
17. Το οικονομικό πρόβλημα κάθε κοινωνίας προέρχεται από την έλλειψη χρήματος. (Εξετάσεις 2007)
18. Το χρηματικό κόστος ενός αγαθού είναι το πραγματικό ή εναλλακτικό κόστος του εκφρασμένο σε χρήμα. (Εξετάσεις 2007)
19. Καταναλωτά αγαθά είναι εκείνα που μόνο μια φορά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σκοπό που έχουν παραχθεί. (Εξετάσεις 2007)
20. Οι ανάγκες ως σύνολο είναι απεριόριστες ή ακόρεστες, αλλά καθεμιά ανάγκη ξεχωριστά υπόκειται σε προσωρινό κορεσμό. (Εξετάσεις 2005 & 2008)
21. Η έννοια της αγοράς περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο. (Εξετάσεις 2009)
22. Η ουσία του οικονομικού προβλήματος βρίσκεται στη σχετική έλλειψη ή στενότητα των αγαθών. (Εξετάσεις 2010)
23. Το σύνολο των γνώσεων και ικανοτήτων που αποκτά ο άνθρωπος με τη μόρφωση και την εμπειρία ονομάζουμε ανθρώπινο κεφάλαιο. (Εξετάσεις 2010)
24. Οι ροές αγαθών, παραγωγικών συντελεστών και χρήματος μεταξύ των επιχειρήσεων, των νοικοκυριών και του κράτους είναι συνεχείς και έχουν πάντα το ίδιο μέγεθος. (Εξετάσεις 2011)
25. Το κόστος ευκαιρίας είναι συνήθως αυξανόμενο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι συντελεστές παραγωγής δεν είναι εξίσου κατάλληλοι για την παραγωγή όλων των αγαθών. (Εξετάσεις 2011)
26. Η λήψη των αποφάσεων των οικονομούντων ατόμων δε βασίζεται στη βεβαιότητα του αποτελέσματος, αλλά στις προσδοκίες που τα άτομα διαμορφώνουν για τα αποτελέσματα των πράξεών τους. (Εξετάσεις 2005, 2009, 2012)
27. Το πραγματικό κόστος ενός αγαθού είναι τα άλλα αγαθά που θυσιάστηκαν για την παραγωγή του. (Εξετάσεις 2005, 2013)
28. Μια γεωργική έκταση, όσο παραμένει ακαλλιέργητη, είναι εν δυνάμει συντελεστής παραγωγής. (Εξετάσεις 2013)
29. Οι ανάγκες ως σύνολο δεν είναι απεριόριστες και καθεμία ανάγκη ξεχωριστά υπόκειται σε προσωρινό κορεσμό. (Εξετάσεις 2015)
30. Η έννοια της αγοράς περιορίζεται σε ένα γεωγραφικό χώρο. (Εξετάσεις 2015)
31. Η μεγάλη εξειδίκευση των ανθρώπων σε μια δραστηριότητα που συχνά είναι πολύ περιορισμένη, μετατρέπει την εργασία σε ανιαρή απασχόληση. (Εξετάσεις 2015)

ΟΜΑΔΑ Α - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

Να κυκλώσετε την απάντηση που πιστεύετε ότι ταιριάζει περισσότερο:

Καταναλωτά είναι τα αγαθά τα οποία χρησιμοποιούνται: (Εξετάσεις 2000) 

α) Αποκλειστικά από τους καταναλωτές 

β) Μόνο στην παραγωγική διαδικασία 

γ) Μία μόνο φορά για το σκοπό που έχουν παραχθεί 

δ) Πολλές φορές για το σκοπό που έχουν παραχθεί

Αν η παραγωγή μιας οικονομίας αντιστοιχεί σε σημείο κάτω από την Κ.Π.Δ. της, αυτό σημαίνει ότι: 

α) Η οικονομία απασχολεί όλους τους συντελεστές που έχει στη διάθεσή της 

β) Η οικονομία υποαπασχολεί έναν ή περισσότερους συντελεστές της 

γ) Η οικονομία παράγει περισσότερα καταναλωτικά παρά κεφαλαιουχικά αγαθά 

δ) Μειώθηκαν οι ποσότητες των παραγωγικών συντελεστών της οικονομίας

Το ψυγείο μιας οικογένειας είναι: (Εξετάσεις 2001, 2003) 

α) Καταναλωτό αγαθό 

β) Κεφαλαιουχικό αγαθό 

γ) Κεφαλαιουχικό και καταναλωτό αγαθό 

δ) Διαρκές και καταναλωτικό αγαθό

Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ, σε όρους του αγαθού Χ, είναι ίσο με 3. Αυτό σημαίνει ότι: (Εξετάσεις 2003) 

α) Για να παραχθεί μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Χ, θα πρέπει να θυσιαστούν 3 μονάδες από το αγαθό Ψ

 β) Για να παραχθεί μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Ψ, θα πρέπει να θυσιαστούν 3 μονάδες από το αγαθό Χ 

γ) Μια αύξηση της ποσότητας του αγαθού Χ κατά 1% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποσότητας του αγαθού Ψ κατά 3% 

δ) Μια αύξηση της ποσότητας του αγαθού Ψ κατά 1% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποσότητας του αγαθού Χ κατά 3%

Το πιεστήριο του τυπογραφείου που χρησιμοποιεί μια επιχείρηση είναι αγαθό: (Εξετάσεις 2004) 

α) Υλικό, διαρκές και καταναλωτικό 

β) Καταναλωτό και καταναλωτικό 

γ) Υλικό, διαρκές και κεφαλαιουχικό 

δ) Καταναλωτικό και κεφαλαιουχικό

Το ιδιωτικό αυτοκίνητο μιας οικογένειας είναι αγαθό: (Εξετάσεις 2004) 

α) Καταναλωτικό και καταναλωτό 

β) Καταναλωτικό και διαρκές 

γ) Κεφαλαιουχικό 

δ) Καταναλωτό και κεφαλαιουχικό

Ο συντελεστής εργασία είναι: (Εξετάσεις 2009) 

α) Η εργασία των εργατών 

β) Η εργασία όλων των επιστημόνων 

γ) Η εργασία των αγροτών 

δ) Η σωματική και πνευματική προσπάθεια των ανθρώπων που καταβάλλεται για την παραγωγή των αγαθών

Μία οικονομία που παράγει δύο μόνο αγαθά, το Χ και το Ψ, χρησιμοποιώντας όλους τους παραγωγικούς συντελεστές που έχει στη διάθεσή της αποδοτικά (ορθολογικά), με δεδομένη την τεχνολογία παραγωγής, μπορεί να παράγει 60 μονάδες από το αγαθό Χ και 100 μονάδες από το αγαθό Ψ ή 80 μονάδες από το αγαθό Χ και 60 μονάδες από το αγαθό Ψ. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, το κόστος ευκαιρίας (εναλλακτικό κόστος) του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ είναι ίσο με: (Εξετάσεις 2010) 

α) 1/2 

β) 2 

γ) 40 

δ) 20

Για την παραγωγή 60 μονάδων του αγαθού Υ θυσιάζονται 30 μονάδες του αγαθού Χ. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Υ είναι: (Εξετάσεις 2013) 

α) 0,5 

β) 2 

γ) 0,2 

δ) 30

ΟΜΑΔΑ Β - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 

• (2000 & 2012) Να αναπτύξετε τις ιδιότητες της εξέλιξης, του πολλαπλασιασμού και του κορεσμού των οικονομικών αναγκών, καθώς και τους βασικούς λόγους που συντελούν στην εξέλιξη και τον πολλαπλασιασμό των αναγκών. (Μονάδες 25)
• (2001 - Ομάδα Α.7) Να αναφέρετε τρεις παράγοντες που προκαλούν αβεβαιότητα στην οικονομική ζωή. (Μονάδες 3)
• (2001) Τι εννοούμε με τον όρο «παραγωγική διαδικασία»; Να αναφέρετε τους συντελεστές παραγωγής. Πότε ένας συντελεστής παραγωγής θεωρείται «εν δυνάμει συντελεστής παραγωγής»; (Εξετάσεις 2001)
• (2009) Να δώσετε τους ορισμούς των διαρκών και των κεφαλαιουχικών αγαθών, αναφέροντας από δύο παραδείγματα για το καθένα. (Εξετάσεις 2009)
• (2009) Να αναφέρετε τι δείχνει ο ορισμός της έννοιας της Κ.Π.Δ. μιας οικονομίας. (Εξετάσεις 2009)
• (2010 & Επαναληπτικές 2020) Αφού αναφέρετε ποιο φαινόμενο ονομάζεται καταμερισμός των έργων ή της εργασίας και ποια η σημασία του για τη σημερινή οργάνωση της παραγωγής, στη συνέχεια να περιγράψετε τα πλεονεκτήματά του καθώς και το σοβαρότερο μειονέκτημά του. (Μονάδες 25)
• (Επαναληπτικές 2012 & Ιούλιος 2017) Να περιγράψετε το οικονομικό κύκλωμα ενός οικονομικού συστήματος με τη βοήθεια διαγράμματος και να αναφέρετε τα σχόλια που αφορούν τις ροές του. (Μονάδες 25)
• (Επαναληπτικές 2013) Η οικονομική επιστήμη μελετά τα οικονομικά αγαθά, τα οποία είναι αποτέλεσμα της παραγωγικής προσπάθειας των ανθρώπων.
  Β1. Ποιο είναι το κύριο χαρακτηριστικό των οικονομικών αγαθών; (Μονάδες 2)

• Β2. Να περιγράψετε την ταξινόμηση των οικονομικών αγαθών στις παρακάτω κατηγορίες, δίνοντας και σχετικά παραδείγματα: α. υλικά και άυλα αγαθά ή υπηρεσίες, β. διαρκή και καταναλωτά, γ. κεφαλαιουχικά και καταναλωτικά αγαθά. (Μονάδες 18)
• Β3. Το ίδιο το αγαθό μπορεί να ανήκει σε δύο κατηγορίες ανάλογα με το σκοπό της χρήσης του. Να δώσετε δύο τεκμηριωμένα παραδείγματα. (Μονάδες 5)

• (Ιούνιος 2017)

• Β1. Να περιγράψετε τις τρεις κατηγορίες στις οποίες ταξινομούνται οι συντελεστές παραγωγής και να δώσετε παραδείγματα. (Μονάδες 12)
• Β2. Να δώσετε τον ορισμό της επιχειρηματικότητας, η οποία θεωρείται από ορισμένους οικονομολόγους ως ο τέταρτος συντελεστής παραγωγής. (Μονάδες 3)
• Β3. Να περιγράψετε το κύριο οικονομικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει κάθε κοινωνία. (Μονάδες 10)

• (Επαναληπτικές 2020 - Νέο)

• Β1. Να αναφέρετε τις τέσσερις (4) κατηγορίες οικονομικών προβλημάτων που μελετά η Πολιτική Οικονομία. (Μονάδες 8)
• Β2. Να αναλύσετε το Κύριο Οικονομικό Πρόβλημα. (Μονάδες 17)

• (Ιούνιος 2021)
  Β1. Ποιες οικονομικές αποφάσεις παίρνει το νοικοκυριό σχετικά με τη χρησιμοποίηση του εισοδήματός του και από ποιους παράγοντες επηρεάζονται αυτές οι αποφάσεις; (Μονάδες 14)

• Β2. Τι προσδιορίζεται με τις αποφάσεις των επιχειρήσεων σχετικά με την παραγωγή και ποιος είναι ο αντικειμενικός σκοπός της επιχείρησης; (Μονάδες 7)
• Β3. Με ποιους τρόπους παρεμβαίνει το κράτος στην οικονομική ζωή των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών; (Μονάδες 4)

ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ΟΜΑΔΑ Γ & Δ)

1. ΟΜΑΔΑ Γ 2000

Στον παρακάτω πίνακα δίνονται ορισμένοι συνδυασμοί ποσοτήτων παραγωγής των αγαθών Χ και Ψ που βρίσκονται πάνω στην Καμπύλη των Παραγωγικών Δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας.

Ζητείται:

• α. Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ για όλους τους διαδοχικούς συνδυασμούς. (Μονάδες 12)
• β. Να εξεταστεί (υπολογιστικά) με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, ποιός από τους παρακάτω συνδυασμούς βρίσκεται επί, ποιός δεξιά και ποιός αριστερά της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων:

• i. Χ=120 και Ψ=230 (Μονάδες 5)
• ii. Χ=60 και Ψ=560 (Μονάδες 5)
• iii. Χ=100 και Ψ=500 (Μονάδες 3)

2. ΟΜΑΔΑ Γ 2004 (Εξετάσεις 2004)

Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα παραγωγικών δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας η οποία, με δεδομένη τεχνολογία παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ χρησιμοποιώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της:

• Γ1. Κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς στο τετράδιό σας να συμπληρώσετε τα πέντε κενά του πίνακα στα οποία υπάρχουν ερωτηματικά. (Μονάδες 10)
• Γ2. Όταν αυξάνεται η παραγωγή του Ψ, το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ είναι αυξανόμενο ή φθίνον; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας με βάση τους παραγωγικούς συντελεστές της οικονομίας. (Μονάδες 8)
• Γ3. Όταν παράγονται 74 μονάδες του αγαθού Ψ, ποια είναι η μέγιστη ποσότητα από το αγαθό Χ που μπορεί να παράγει η συγκεκριμένη υποθετική οικονομία; (Μονάδες 7)

3. ΟΜΑΔΑ Γ 2005 Επαναληπτικές

Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα παραγωγικών δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας η οποία, με δεδομένη τεχνολογία, παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ χρησιμοποιώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της:

• Γ1. Κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς στο τετράδιό σας να συμπληρώσετε τα κενά του πίνακα στα οποία υπάρχουν ερωτηματικά. (Μονάδες 12)
• Γ2. Να εξετάσετε (υπολογιστικά) με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας αν καθένας από τους παρακάτω συνδυασμούς είναι μέγιστος, εφικτός ή ανέφικτος: α) Κ(Χ=20, Ψ=505) και β) Λ(Χ=30, Ψ=500). (Μονάδες 8)
• Γ3. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες από το αγαθό Ψ θα θυσιαστούν, προκειμένου να παραχθούν οι πρώτες 120 μονάδες του αγαθού Χ. (Μονάδες 5)

4. ΟΜΑΔΑ Γ 2007 (Εξετάσεις 2007)

Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα στοιχεία μίας υποθετικής οικονομίας που παράγει μόνο δύο προϊόντα Χ και Ψ.

• Α) Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να συμπληρώσετε τα κενά.
• Β) Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας να εξεταστεί υπολογιστικά αν ο συνδυασμός E(X=52, Ψ=14) είναι εφικτός, ανέφικτος ή μέγιστος δυνατός.
• Γ) Πόσες μονάδες από το αγαθό Ψ πρέπει να θυσιαστούν για να παραχθούν οι 14 τελευταίες μονάδες του αγαθού Χ;

5. ΟΜΑΔΑ Γ 2007 Επαναληπτικές

Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές με δεδομένη την τεχνολογία, όπως στον παρακάτω πίνακα.

• Γ.1 Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε μονάδες του αγαθού Χ για τους συνδυασμούς από Α σε Β, από Β σε Γ, από Γ σε Δ και από Δ σε Ε είναι αντίστοιχα ½, 1, 2 και 4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παραπάνω πίνακα και να συμπληρώσετε τα κενά του παρουσιάζοντας τους σχετικούς υπολογισμούς. (Μονάδες 9)
• Γ.2 Να εξετάσετε (υπολογιστικά) με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας αν καθένας από τους παρακάτω παραγωγικούς συνδυασμούς είναι άριστος (μέγιστος), εφικτός ή ανέφικτος: α) Κ (Χ=20, Ψ=27) και β) Λ (Χ=30, Ψ=22). (Μονάδες 6)
• Γ.3 Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Χ πρέπει να θυσιαστούν, προκειμένου να παραχθούν οι 10 πρώτες μονάδες του αγαθού Ψ. (Μονάδες 5)
• Γ.4 Να κατασκευάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (Κ.Π.Δ.) της Οικονομίας εμφανίζοντας τις ποσότητες των αγαθών Χ και Ψ, για τους παραγωγικούς συνδυασμούς, στα σημεία Α, Β, Γ, Δ και Ε του παραπάνω πίνακα. (Μονάδες 5)

6. ΟΜΑΔΑ Γ 2008 (Εξετάσεις 2008)

Μία οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης κατά τους εξής συνδυασμούς:

• Α) Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε μονάδες Ψ.
• Β) Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε μονάδες Χ.
• Γ) Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας να εξεταστεί υπολογιστικά αν οι συνδυασμοί E(X=80, Ψ=55) και Z(X=25, Ψ=170) είναι εφικτοί, ανέφικτοι ή μέγιστοι δυνατοί.
• Δ) Να κατασκευάσετε την Κ.Π.Δ. με βάση τα δεδομένα του παραπάνω πίνακα.

7. ΟΜΑΔΑ Γ 2009 (Εξετάσεις 2009)

Μία υποθετική οικονομία παράγει δύο μόνον αγαθά, το Χ και το Ψ. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται έξι συνδυασμοί ποσοτήτων των αγαθών Χ και Ψ που παράγει η εν λόγω οικονομία, με δεδομένη την τεχνολογία παραγωγής και χρησιμοποιώντας αποδοτικά (ορθολογικά) όλους τους συντελεστές παραγωγής που έχει στη διάθεσή της.

• Γ.1 Να σχεδιάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας. (Μονάδες 5)
• Γ.2 Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του Ψ σε όρους του Χ, όταν η οικονομία μετακινείται από τον συνδυασμό Γ στον συνδυασμό Δ, καθώς και το κόστος ευκαιρίας του Χ σε όρους του Ψ, όταν η οικονομία μετακινείται από τον συνδυασμό Β στον συνδυασμό Α. (Μονάδες 6)
• Γ.3 Αν η οικονομία παράγει 50 μονάδες από το αγαθό Χ, ποια είναι η μέγιστη ποσότητα του αγαθού Ψ που μπορεί να παραχθεί; (Μονάδες 4)
• Γ.4 Πώς είναι δυνατόν να παραχθεί ο ανέφικτος συνδυασμός που αντιστοιχεί σε 20 μονάδες του αγαθού Χ και σε 125 μονάδες του αγαθού Ψ; (Μονάδες 5)
• Γ.5 Να χαρακτηρίσετε τον συνδυασμό που αντιστοιχεί σε 50 μονάδες του αγαθού Χ και σε 40 μονάδες του αγαθού Ψ. Τι συμβαίνει στην οικονομία, όταν παράγεται αυτός ο συνδυασμός; (Μονάδες 5)

8. ΟΜΑΔΑ Γ 2010 (Εξετάσεις 2010)

Μία υποθετική οικονομία παράγει δύο μόνο αγαθά, το Χ και το Ψ. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τέσσερις συνδυασμοί ποσοτήτων των αγαθών Χ και Ψ που παράγει η εν λόγω οικονομία, χρησιμοποιώντας αποδοτικά (ορθολογικά) όλους τους παραγωγικούς συντελεστές που έχει στη διάθεσή της και με δεδομένη την τεχνολογία.

• Α) Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ και το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε όρους του αγαθού Χ, για όλους τους διαδοχικούς συνδυασμούς.
• Β) Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας να εξετάσετε (υπολογιστικά) αν οι παρακάτω συνδυασμοί είναι εφικτοί, ανέφικτοι ή μέγιστοι: α. Κ(X=80, Ψ=1030), β. Λ(X=140, Ψ=800), γ. Μ(X=220, Ψ=350).
• Γ) Αν η οικονομία παράγει 600 μονάδες από το αγαθό Ψ, ποια είναι η μέγιστη ποσότητα του αγαθού Χ που μπορεί να παραχθεί;

9. ΟΜΑΔΑ Γ 2011 Επαναληπτικές

Έστω μία οικονομία που απασχολεί 6 εργαζόμενους και παράγει δύο μόνον αγαθά, το Χ και το Ψ. Κάθε εργαζόμενος μπορεί να παράγει είτε 5 μονάδες του αγαθού Χ είτε 10 μονάδες του αγαθού Ψ.

• Γ1. Να παρουσιάσετε τον πίνακα με τους συνδυασμούς παραγόμενων ποσοτήτων για τα αγαθά Χ, Ψ και να γίνει η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας. (Μονάδες 8)
• Γ2. Να βρεθεί σε όλους τους συνδυασμούς το κόστος ευκαιρίας του Χ και να αιτιολογήσετε τη μορφή της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων, σε σχέση με τους παραγωγικούς συντελεστές που χρησιμοποιούνται. (Μονάδες 5)
• Γ3. Πόσες μονάδες του αγαθού Χ θα θυσιαστούν για να παραχθούν οι τελευταίες 15 μονάδες του αγαθού Ψ; (Μονάδες 5)
• Γ4. Έστω ότι παράγεται ο συνδυασμός Χ=10 και Ψ=20. Αν θελήσουμε να αυξήσουμε την παραγωγή του αγαθού Χ κατά 7 μονάδες, πόσο θα πρέπει να μεταβληθεί η παραγωγή του Ψ, ώστε ο νέος συνδυασμός που θα προκύψει να είναι μέγιστος; (Μονάδες 4)
• Γ5. Να αναφέρετε τις βασικές υποθέσεις πάνω στις οποίες στηρίζεται η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων. (Μονάδες 3)

10. ΘΕΜΑ Γ 2012 (Εξετάσεις 2012)

Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα παραγωγικών δυνατοτήτων μιας υποθετικής οικονομίας η οποία, με δεδομένη τεχνολογία, παράγει μόνο τα αγαθά Χ, Ψ, χρησιμοποιώντας αποδοτικά όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της.

• Γ1. Κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς στο τετράδιό σας, να συμπληρώσετε τα πέντε κενά του πίνακα στα οποία υπάρχουν ερωτηματικά. (Μονάδες 10)
• Γ2. Να εξετάσετε υπολογιστικά, με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, ποιος από τους παρακάτω συνδυασμούς βρίσκεται επί, ποιος δεξιά και ποιος αριστερά της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων: α) Κ(Χ=60, Ψ=180), β) Λ(Χ=110, Ψ=50) και γ) Μ(Χ=15, Ψ=265). (Μονάδες 9)
• Γ3. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες από το αγαθό Ψ θα θυσιαστούν προκειμένου να παραχθούν οι πρώτες 100 μονάδες του αγαθού Χ. (Μονάδες 3)
• Γ4. Να χαρακτηρίσετε τον συνδυασμό που αντιστοιχεί σε 50 μονάδες του αγαθού Χ και 160 μονάδες του αγαθού Ψ. Τι συμβαίνει στην οικονομία, όταν παράγεται αυτός ο συνδυασμός; (Μονάδες 3)

11. ΟΜΑΔΑ Γ 2014 (Εξετάσεις 2014)

Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές πλήρως και αποδοτικά με δεδομένη τεχνολογία, όπως στον παρακάτω πίνακα. Είναι, επίσης, γνωστό ότι, όταν όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού Ψ, τότε η οικονομία παράγει 250 μονάδες του αγαθού Ψ.

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές, κάνοντας τους αντίστοιχους υπολογισμούς. (Μονάδες 5)
• Γ2. Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ και να το χαρακτηρίσετε ως αυξανόμενο, σταθερό ή μειούμενο. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (Μονάδες 8)
• Γ3. Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, να χαρακτηρίσετε τον συνδυασμό Χ = 80, Ψ = 45 ως εφικτό ή ανέφικτο. Να εξηγήσετε την οικονομική σημασία του συνδυασμού. (Μονάδες 6)
• Γ4. Να βρείτε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν αν η παραγωγή του αγαθού Χ αυξηθεί από 20 μονάδες σε 70 μονάδες. (Μονάδες 6)

12. ΟΜΑΔΑ Γ 2014 Επαναληπτικές

Μία οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές πλήρως και αποδοτικά με δεδομένη τεχνολογία, όπως στον πίνακα 1. Είναι, επίσης, γνωστό ότι, όταν όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού Ψ, τότε η οικονομία παράγει 62 μονάδες του αγαθού Ψ.

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές. Να λάβετε υπόψη ότι το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ σε μονάδες του αγαθού Χ, για τους συνδυασμούς από το Α έως το Β και από το Β έως το Γ, είναι αντίστοιχα 1/2 και 1, ενώ το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Χ σε μονάδες του αγαθού Ψ για τους συνδυασμούς από το Ε έως το Δ και από το Δ έως το Γ είναι αντίστοιχα 1/4 και 1/2. (Μονάδες 6)
• Γ2. Να εξετάσετε υπολογιστικά εάν ο συνδυασμός Χ=80 και Ψ=35 βρίσκεται επί, πάνω ή κάτω από την καμπύλη των παραγωγικών δυνατοτήτων. (Μονάδες 4)
• Γ3. Να υπολογίσετε τις μονάδες του αγαθού Ψ που πρέπει να θυσιαστούν για να παραχθούν οι πρώτες 85 μονάδες του αγαθού Χ. (Μονάδες 5)
• Γ4. Να υπολογίσετε τις μονάδες του αγαθού Χ που πρέπει να θυσιαστούν για να παραχθούν οι τελευταίες 20 μονάδες του αγαθού Ψ. (Μονάδες 5)
• Γ5. Να εξηγήσετε τον τρόπο με τον οποίο ένας εφικτός συνδυασμός παραγωγής μιας οικονομίας μπορεί να μεταβεί πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. (Μονάδες 5)

13. ΟΜΑΔΑ Γ 2016

Δίνεται ο παρακάτω πίνακας με τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων μιας οικονομίας που παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ. Όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά και η τεχνολογία παραγωγής τους είναι δεδομένη.

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές. (Μονάδες 7)
• Γ2. Να σχεδιάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ) της οικονομίας. (Μονάδες 4)
• Γ3. Ποια είναι η μέγιστη ποσότητα του αγαθού Ψ που μπορεί να παραχθεί, όταν παράγονται 75 μονάδες από το αγαθό Χ; (Μονάδες 4)
• Γ4. Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, να εξετάσετε, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, πού βρίσκεται ο συνδυασμός Κ (Χ=92, Ψ=30) σε σχέση με την ΚΠΔ και να εξηγήσετε την οικονομική του σημασία. (Μονάδες 5)
• Γ5. Πόσες μονάδες από το αγαθό Χ πρέπει να θυσιαστούν, για να παραχθούν οι τελευταίες 110 μονάδες από το αγαθό Ψ; (Μονάδες 5)

14. ΟΜΑΔΑ Γ 2016 Επαναληπτικές

Μια οικονομία απασχολεί πέντε (5) εργάτες και παράγει μόνο δύο αγαθά Χ και Ψ, με δεδομένη τεχνολογία. Η οικονομία χρησιμοποιεί μόνο τον συντελεστή παραγωγής «εργασία» και οι εργάτες απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά.

• Ο ένας εργάτης παράγει, είτε 16 μονάδες από το αγαθό Χ, είτε 4 μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Οι δύο εργάτες παράγουν, είτε 32 μονάδες από το αγαθό Χ, είτε 8 μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Οι τρεις εργάτες παράγουν, είτε 48 μονάδες από το αγαθό Χ, είτε 12 μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Οι τέσσερις εργάτες παράγουν, είτε 64 μονάδες από το αγαθό Χ, είτε 16 μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Οι πέντε εργάτες παράγουν, είτε 80 μονάδες από το αγαθό Χ, είτε 20 μονάδες από το αγαθό Ψ.
• Γ1. Να παρουσιάσετε τον πίνακα με τους συνδυασμούς παραγόμενων ποσοτήτων για τα αγαθά Χ και Ψ, να σχεδιάσετε την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας και να αιτιολογήσετε τη μορφή της. (Μονάδες 12)
• Γ2. Να υπολογίσετε τη μέγιστη ποσότητα του αγαθού Χ που μπορεί να παραχθεί, όταν παράγονται 10 μονάδες από το αγαθό Ψ. (Μονάδες 5)
• Γ3. Να εξετάσετε, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, αν ο συνδυασμός Λ (Χ = 30, Ψ = 15) είναι εφικτός ή ανέφικτος. (Μονάδες 5)
• Γ4. Αν μειωθεί ο αριθμός των εργατών από πέντε (5) σε τέσσερις (4), να σχεδιάσετε τη νέα Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων της οικονομίας στο ίδιο διάγραμμα. (Μονάδες 3)

15. ΟΜΑΔΑ Γ 2017 Επαναληπτικές Σεπτεμβρίου

Δίνεται ο παρακάτω πίνακας με τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων μιας οικονομίας, η οποία παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ.

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές. Ισχύει ότι, μεταξύ των συνδυασμών Β και Γ, με θυσία 4 μονάδων του αγαθού Ψ παράγονται 2 μονάδες του αγαθού Χ και, μεταξύ των συνδυασμών Γ και Δ, με θυσία 2 μονάδων του αγαθού Χ παράγονται 8 μονάδες του αγαθού Ψ. (Μονάδες 10)
• Γ2. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν, για να παραχθεί η 13η μονάδα του αγαθού Χ. (Μονάδες 3)
• Γ3. Έστω ότι όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού Ψ. Αν η οικονομία θυσιάσει 50 μονάδες του αγαθού Ψ, πόσες μονάδες του αγαθού Χ μπορούν να παραχθούν με πλήρη απασχόληση; (Μονάδες 2)
• Γ4. α) Να ορίσετε τι δείχνει η ΚΠΔ και να τη σχεδιάσετε. β) Αν η οικονομία παράγει έναν εφικτό συνδυασμό, με ποιον τρόπο μπορεί να αυξήσει τις ποσότητες και των δύο αγαθών, ώστε αυτός να γίνει μέγιστος; (Μονάδες 7)
• Γ5. Να προσδιορίσετε ποιο είναι το πραγματικό κόστος της οικονομίας για την παραγωγή των 30 πρώτων μονάδων του αγαθού Χ. (Μονάδες 3)

16. ΟΜΑΔΑ Γ 2018

Μια υποθετική οικονομία παράγει τα δύο προϊόντα Ω και Ζ, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα:

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να συμπληρώσετε τα κενά όπου υπάρχει ερωτηματικό. (Μονάδες 8)
• Γ2. Πόσες μονάδες του αγαθού Ω πρέπει να θυσιαστούν, προκειμένου να παραχθούν οι πρώτες 200 μονάδες του αγαθού Ζ; (Μονάδες 5)
• Γ3. Έστω ότι μεταβάλλεται κατά 50% η παραγωγή του αγαθού Ω, λόγω βελτίωσης της τεχνολογίας παραγωγής του. Να κατασκευάσετε το νέο πίνακα παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας και σε κοινό διάγραμμα την αρχική και τη νέα ΚΠΔ. (Μονάδες 8)
• Γ4. Να χαρακτηριστούν, χωρίς υπολογισμούς, οι συνδυασμοί ποσοτήτων παραγωγής των δύο αγαθών που βρίσκονται ανάμεσα στις δύο καμπύλες. (Μονάδες 4)

17. ΟΜΑΔΑ Γ 2020 (παλαιό και νέο)

Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ με δεδομένη τεχνολογία, απασχολώντας όλους τους διαθέσιμους παραγωγικούς συντελεστές της αποδοτικά.

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να συμπληρώσετε τα κενά. Στον συνδυασμό Ε όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές χρησιμοποιούνται στην παραγωγή του αγαθού Χ. (Μονάδες 5)
• Γ2. Να υπολογίσετε το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ και να το χαρακτηρίσετε ως αυξανόμενο, σταθερό ή μειούμενο. Να αιτιολογήσετε πού οφείλεται ο χαρακτηρισμός αυτός. (Μονάδες 6)
• Γ3. Με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας να εξετάσετε (υπολογιστικά) αν οι συνδυασμοί (α) Χ=43, Ψ=590 και (β) Χ=85, Ψ=455 είναι μέγιστοι, εφικτοί ή ανέφικτοι και να αιτιολογήσετε τη σημασία τους. (Μονάδες 10)
• Γ4. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Χ πρέπει να θυσιαστούν προκειμένου να παραχθούν οι τελευταίες 100 μονάδες του αγαθού Ψ. (Μονάδες 4)

18. ΟΜΑΔΑ Γ 2022

Δίνεται ο παρακάτω πίνακας με τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων μιας οικονομίας, η οποία παράγει μόνο τα αγαθά Χ και Ψ.

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές. (Μονάδες 5)
• Γ2. Να υπολογίσετε τη μέγιστη ποσότητα του αγαθού Χ που μπορεί να παραχθεί, όταν παράγονται 220 μονάδες από το αγαθό Ψ. (Μονάδες 3)
• Γ3. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν, προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγή του Χ από 20 σε 70 μονάδες. (Μονάδες 5)
• Γ4. Να εξετάσετε, κάνοντας τους κατάλληλους υπολογισμούς, εάν οι συνδυασμοί Κ(Χ=110, Ψ=150) και Λ(Χ=134, Ψ=80) είναι μέγιστοι, εφικτοί ή ανέφικτοι. (Μονάδες 8)
• Γ5. Εάν η οικονομία μετακινείται από τον συνδυασμό Κ στον συνδυασμό Λ, λόγω μεταβολής της ανεργίας, από ποιες φάσεις του οικονομικού κύκλου διέρχεται; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (Μονάδες 4)

19. ΟΜΑΔΑ Γ 2022 Επαναληπτικές

Δίνεται ο παρακάτω πίνακας με τους μέγιστους συνδυασμούς παραγωγικών δυνατοτήτων μιας οικονομίας. Στους συνδυασμούς Α και Ε όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή των αγαθών Χ και Ψ, αντίστοιχα.

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές. (Μονάδες 6)
• Γ2. Να υπολογίσετε πόσες μονάδες του αγαθού Ψ πρέπει να θυσιαστούν προκειμένου να παραχθούν οι τελευταίες 25 μονάδες του Χ. (Μονάδες 5)
• Γ3. Αν η οικονομία παράγει 70 μονάδες από το αγαθό Ψ και επιθυμεί τη μείωσή του κατά 80%, να υπολογίσετε ποια θα είναι η μεταβολή στην παραγόμενη ποσότητα του αγαθού Χ. (Μονάδες 6)
• Γ4. Να ερμηνεύσετε την πορεία του κόστους ευκαιρίας του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (Μονάδες 4)
• Γ5. Έστω ότι στην οικονομία εισρέει εργατικό δυναμικό από το εξωτερικό το οποίο παραμένει άνεργο. α. Πώς επηρεάζονται οι παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας; β. Σε ποια κατηγορία συνδυασμών παράγει πλέον η οικονομία; (Μονάδες 4)

20. ΟΜΑΔΑ Γ 2025

Μια οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Ψ και απασχολεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές πλήρως και αποδοτικά με δεδομένη τεχνολογία. Όταν όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές απασχολούνται στην παραγωγή του Ψ, τότε η οικονομία παράγει 160 μονάδες του αγαθού Ψ.

• Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να αντικαταστήσετε τα ερωτηματικά με τις σωστές αριθμητικές τιμές. (Μονάδες 5)
• Γ2. Να εξετάσετε υπολογιστικά, με τη βοήθεια του κόστους ευκαιρίας, αν οι παρακάτω συνδυασμοί είναι εφικτοί ή ανέφικτοι και να δοθεί η οικονομική ερμηνεία για καθέναν: α. Χ=40 και Ψ=150, β. Χ=130 και Ψ=50. (Μονάδες 8)
• Γ3. Πόσες μονάδες από το αγαθό Χ πρέπει να θυσιαστούν για την παραγωγή των τελευταίων 50 μονάδων του αγαθού Ψ; (Μονάδες 5)
• Γ4. Μια βελτίωση της τεχνολογίας παραγωγής του αγαθού Ψ αυξάνει την παραγωγή του κατά 50% σε κάθε συνδυασμό. Ποιες θα είναι οι νέες ποσότητες του αγαθού Ψ σε κάθε συνδυασμό; Να απαντήσετε, χωρίς αιτιολόγηση, αν το κόστος ευκαιρίας του Χ αυξάνεται ή μειώνεται. (Μονάδες 7)