Μάθημα : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α2

Κωδικός : 3151045170

3151045170 - ΙΩΑΝΝΑ ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ

Ενότητες μαθήματος

ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ

Γλώσσα

Ορισμός - Προσέγγιση έννοιας

Γλώσσα ονομάζεται το οργανωμένο σύστημα σημείων, με το οποίο ο άνθρω­πος συλλαμβάνει και ανακοινώνει τις σκέψεις και τις επιθυμίες ή συνειδητο­ποιεί και εκφράζει τα συναισθήματα του προς τους άλλους. Πιο συγκεκριμέ­να, για να εμπεδωθεί ή να διευκρινιστεί, ακόμα και για να υπάρξει μια σκέ­ψη, ένα συναίσθημα ή μια τάση, πρέπει να αποδοθεί με ένα γλωσσικό τύπο.

Όπως κάθε σύστημα σημείων, έτσι και η γλώσσα, επιβάλλει στους χρήστες ένα μηχανισμό με τον οποίο πραγματώνουν την επικοινωνία τους. Ο μηχανισμός αυ­τός λειτουργεί με λέξεις και με κανόνες στους οποίους πειθαρχούν οι λέξεις.

Η γλώσσα είναι φαινόμενο κοινωνικό. Εμφανίστηκε οτην πορεία της κοινω­νικής εξέλιξης και είναι μια αναγκαία όψη της, ένα μέσο συντονισμού της δρά­σης των ανθρώπων και κάθε ατόμου ξεχωριστά.

Προσφορά της γλώσσας

  • Είναι βασική προϋπόθεση της επικοινωνίας, της αμοιβαίας κατανόησης και της συνεργασίας των ανθρώπων.
  • Επιτρέπει τη μετάδοση των στοιχείων του υλικού και πνευματικού πολιτι­σμού από άτομο σε άτομο και από γενιά σε γενιά. Αποτελεί το θεμέλιο της διαπαιδαγώγησης και της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
  • Συμβάλλει στη διαμόρφωση εθνικής συνείδησης μαζί με την κοινή καταγω­γή, τα ήθη, τα έθιμα, τη θρησκεία, την ιστορία.
  • Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ατόμου. Με τη γλώσσα εξωτερικεύονται ιδέες, αξίες, συναισθήματα, κρί­σεις, απόψεις.

 

Η αξία της ελληνικής γλώσσας

  • Η καλλιέργεια της, χωρίς διακοπή, για χιλιάδες χρόνια την ανάγει σε φαινό­μενο ιστορικής συνέχειας.
  • Διαθέτει πολύ πλούσιο λεξιλόγιο.
  • Είναι μελωδική, έχει ρυθμό.
  • Είναι σε θέση να εκφράσει λεπτές αποχρώσεις των εννοιών.
  • Έχει τη δύναμη να υιοθετεί και να αφομοιώνει απόλυτα ξένες λέξεις, πρσαρμόζοντας τες στο δικό της κλιτικό σύστημα και τη σύνταξη.
  • Επηρέασε πολλές γλώσσες της Δύσης.
  • Τροφοδότησε -και τροφοδοτεί ακόμα- τον επιστημονικό λόγο σ' όλο τον κό­σμο. 

 

Υποβάθμιση της σύγχρονης νεοελληνικής γλώσσας -εκδηλώσεις

  • Συρρίκνωση του λεξιλογίου και περιορισμένες δυνατότητες έκφρασης.
  • Γραμματικά και συντακτικά λάθη.
  • Σημασιολογική σύγχυση, άστοχη επιλογή λέξεων και φράσεων.
  • Χρήση παρεφθαρμένων λέξεων και νεολογισμών.
  • Τυποποίηση που αγγίζει τα όρια της συνθηματολογίας.

Εικόνες γλωσσικής φθοράς  της ελληνικής γλώσσας από την αυξανόμενη χρήση ξένων όρων:

  • Ευρεία χρήση της αγγλικής – συρροή ξένων λέξεων και αναφομοίωτων συντάξεων
  • Βιασμοί της γλώσσας, λέξεις - υβρίδια ελληνικής και αγγλικής/λεξιπλασία, νεανική ιδιόλεκτος, ξενόφερτα γλωσσικά μορφώματα, ξενόγλωσσοι νεολογισμοί
  • Παράλειψη τόνων κατά τη γραφή και υπεραπλούστευση ορθογραφίας που παραπέμπουν σε ξένες γλώσσες (greeklish)
  • Εκφραστικές αδυναμίες νέων, φτωχό λεξιλόγιο, επανάληψη τυποποιημένων εκφράσεων, βραχυλογία, χρήση αρκτικόλεξων, παράλειψη φωνηέντων στις λέξεις , κωδικοποιημένη γραφή (η συνεχής  επαφή με την αγγλική δυσχεραίνει τη χρήση της ελληνικής, που είναι σαφώς πλουσιότερη αλλά ταυτόχρονα και πιο απαιτητική)
    Ευθύνες θα πρέπει να αποδοθούν και στα Μ.Μ.Ε: γλωσσική ένδεια, προχειρότητα έκφρασης, συνθηματολογική χρήση γλώσσας, χρήση αγγλικών όρων και παραγκωνισμός των αντίστοιχων της ελληνικής

 

Αίτια των προβλημάτων

 

  • Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης η μελέτη της νέας ελληνικής γλώσσας δεν έχει την κεντρική θέση που θα έπρεπε, καθώς δίνεται εμφανώς μεγαλύτερη βαρύτητα στην αρχαία ελληνική με αποτέλεσμα οι μαθητές να μην εξοικειώνονται στον αναγκαίο βαθμό με τη μορφολογία και το συντακτικό της νέας ελληνικής. Ενώ, ακόμη και η προσδοκία βαθύτερης γνωριμίας με την νεοελληνική μέσω της αρχαίας ελληνικής δεν βρίσκει την πλήρωσή της, αφού ελάχιστοι νέοι κατορθώνουν να κατανοήσουν επαρκώς την επαφή των δύο γλωσσικών μορφών.  
  • Η κυριαρχία της αγγλικής γλώσσας σε ποικίλους τομείς της σύγχρονης πραγματικότητας (υπολογιστές, διαδίκτυο, μουσική, κινηματογράφος) που σχετίζονται με την καθημερινότητα των νέων, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη γλωσσική τους έκφραση.
  • Οι νέοι επηρεάζονται, συνάμα, από την τηλεοπτική γλώσσα, όπως αυτή χρησιμοποιείται στα διαφημιστικά μηνύματα, αλλά και σε εκπομπές νεανικού περιεχομένου. Πρόκειται για μια γλώσσα ατελή, όπου κυριαρχούν τα λογοπαίγνια, η ανάμειξη ξένων γλωσσικών όρων, οι ελλιπείς διατυπώσεις, τα συντακτικά λάθη, η συνθηματολογία, αλλά και η χρήση περιορισμένου λεξιλογίου.

 

  • Προφανής είναι, φυσικά, κι η επίπτωση που έχει η μείωση της επαφής των νέων με τη λογοτεχνία και το βιβλίο γενικότερα. Υπό την τυραννία της τηλεοπτικής οθόνης οι νέοι απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο από την ανάγνωση, γεγονός, μάλιστα, που βαρύνει τόσο τους γονείς όσο και το σχολείο, αφού δεν επιτυγχάνεται η μετάδοση στα παιδιά της απαραίτητης αγάπης για τη μελέτη και την ανάγνωση.

 

  • Οι νέοι, άλλωστε, παρασύρονται από το γενικότερο χρησιμοθηρικό πνεύμα της εποχής που έχει προ πολλού απορρίψει την ενασχόληση με το βιβλίο ως οικονομικά ανώφελη, αφού δεν οδηγεί στη διασφάλιση κάποιας επικερδούς επαγγελματικής ενασχόλησης. Ενώ, η συνεχής επιδίωξη της άμεσης ανταμοιβής και της ευδαιμονίας, που κατατρέχει την εποχή μας, δεν έχει κανένα ενδιαφέρον για την επαφή με τη μελέτη και την ανάγνωση, αφού τα πνευματικά τους οφέλη είναι μακροπρόθεσμα και δεν πληρούν την αξίωση της άμεσης ικανοποίησης και εξαργύρωσης.

 

  • Τα νέα δεδομένα της εποχής μας έχουν συνάμα εκμηδενίσει τις δυνατότητες ουσιαστικού διαλόγου τόσο στο πλαίσιο της οικογένειας που βάλλεται από συνεχείς οικονομικές ανησυχίες, όσο και στο πλαίσιο της υποβαθμισμένης εκπαιδευτικής διαδικασίας, όπου τα πολυμελή τμήματα συνιστούν απαγορευτικό παράγοντα για όποια απόπειρα ποιοτικής διαλογικής διερεύνησης ενός ζητήματος ή μιας έννοιας.

 

  • Ιδιαιτέρως επιζήμια κρίνεται κι η επικοινωνία των νέων μέσω των δικτύων κοινωνικής δικτύωσης, όπου για λόγους συντομίας η γλώσσα αποκτά μια συντομογραφική ελλειπτική απόδοση, με τη χρήση συχνά λατινοελληνικού αλφαβήτου, που ενέχει τις δικές του ολέθριες συνέπειες στην ορθογραφία των λέξεων.

 

  • Ατυχής είναι, επίσης, η συνήθεια των ενηλίκων να υιοθετούν τους εκφραστικούς τρόπους των νέων σε μια υποτιθέμενη προσπάθεια προσέγγισής τους. Είναι, το δίχως άλλο, σαφές πως οι νέοι θα πρέπει να βρίσκουν στο πρόσωπο των ενηλίκων άρτια γλωσσικά πρότυπα και όχι δικά τους κακέκτυπα.
 

Θέμα σχετικό με τη γλώσσα

Συμμετέχετε σε μια ημερίδα του Φιλολογικού τμήματος του Α.Π.Θ. με θέμα τη γλωσσική ανεπάρκεια των Νεοελλήνων. Να γράψετε μια εισήγηση, επικε­ντρώνοντας την προσοχή σας στις αιτίες και τα αποτελέσματα του φαινομένου (500-600 λέξεις).

 

Επικοινωνιακό πλαίσιο

Ύφος: επίσημο.

Ρηματικά πρόσωπα: πρώτο ενικό-πληθυντικό, δεύτερο πληθυ­ντικό, τρίτο ενικό - πληθυντικό.

 

Σχεδιάγραμμα

Προσφώνηση

Κυρίες, Κύριοι,

 

Πρόλογος

 

η ημερίδα του Φιλολογικού τμήματος του Α.Π.Θ. με θέμα τη γλωσσική επικοινωνία στη σύγχρονη Ελλάδα, μας δίνει τη δυνα­τότητα να περιγράψουμε, να αιτιολογήσουμε και να αξιολογή­σουμε ένα φαινόμενο που ταλανίζει τη χώρα μας εδώ και πολλές δεκαετίες.

 

Αιτίες γλωσσικής ανεπάρκειας

α' θεματική περίοδος-αίτιο

Ο Νεοέλληνας δε διαβάζει βιβλία και εφημερίδες.

Ανάπτυξη με αποτέλεσμα

Δεν πλουτίζει το λεξιλόγιο του ούτε εξοικειώνεται με τους κανόνες της καθομιλούμενης.

β' θεματική περίοδο-αίτιο

Την αδυναμία γλωσσικής έκφρασης επιτείνει η κυριαρχία της εικόνας.

Ανάπτυξη με αποτέλεσμα

Η τηλεόραση, η διαφήμιση και τα οπτικά σήματα υποκαθιστούν το λόγο στους τομείς της πληροφόρησης και της επικοινω­νίας.

γ΄ θεματική περίοδο

Τη νεοελληνική γλώσσα απειλεί και το φαινόμενο της ξενομανίας.

Ανάπτυξη με αιτιολόγηση

Η μίμηση ξένων προτύπων επεκτείνεται στο χώρο της γλώσσας, όπου τα ξένα στοιχεία (λέξεις, φράσεις, εκφράσεις, σύντα­ξη) εισχωρούν στο γλωσσικό σύστημα και το αποδιοργανώνουν, δημιουργώντας προβλήματα στην επικοινωνία.

 

Συνέπειες γλωσσικής ανεπάρκειας

α΄ θεματική περίοδο

Παρεμποδίζεται η ανθρώπινη επικοινωνία.

Ανάπτυξη με αιτιολόγηση

Αποδομείται η λογική, που συνδέεται οργανικά με τη γλώσσα. Έτσι, δεν είναι δυνατή η σαφής διατύπωση σκέψεων και η περι­γραφή συναισθημάτων.

β΄ θεματική περίοδο

Η γλωσσική ανεπάρκεια συνδέεται και με την αποξένωση ανάμεσα στους ανθρώπους.

Ανάπτυξη με αιτιολόγηση

Παρερμηνεύονται απόψεις και δημιουργούνται παρεξηγήσεις που απομακρύνουν το άτομο από τους συνανθρώπους του.

γ΄ θεματική περίοδο

Η διάβρωση της εθνικής γλώσσας υπονομεύει την εθνική συνείδηση.

Ανάπτυξη με αιτιολόγηση

Η γλώσσα είναι ένα από τα κυριότερα βάθρα της εθνικής συνείδησης μαζί με την καταγωγή, τα ήθη, τα έθιμα, τη γνώση της ιστορίας. Επομένως, η αποδιοργάνωση της έχει αρνητικό αντί­κτυπο στη συνοχή του έθνους.

 

Επίλογος

 

Καθήκον όλων μας, απλών πολιτών, διανοουμένων και πολιτικών είναι να συνεργαστούμε για να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρό­βλημα που χρονίζει και απειλεί, μακροπρόθεσμα, την εθνική μας υπόσταση.

Επιφώνηση

Ευχαριστώ

για την προσοχή σας

Γλωσσομάθεια

Πλεονεκτήματα γλωσσομάθειας
επικοινωνία, ταξίδια, απόκτηση αυτοεκτίμησης, τόνωση
αυτοπεποίθησης, ανάπτυξη πνευματικού ορίζοντα, ανάπτυξη
ανεκτικότητας, εκτίμηση διαφορετικότητας, αμοιβαία κατανόηση,
ανάπτυξη συνεργασίας, πολυποίκιλη ενημέρωση, ανάπτυξη νέων
νοητικών δεξιοτήτων

αρτιότερη επιστημονική κατάρτιση (σπουδές στο εξωτερικό,
ξενόγλωσση βιβλιογραφία), προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών

εύρεση εργασίας, επαγγελματική ανέλιξη, συνεχής επιμόρφωση
εργαζομένων, ανάπτυξη εμπορικών σχέσεων, ανάπτυξη τουρισμού

Προϋποθέσεις γλωσσομάθειας
φιλομάθεια, καλή γνώση της μητρικής γλώσσας, θέληση, οικονομική
ευχέρεια, ελεύθερος χρόνος, ενθάρρυνση οικογένειας

Μειονεκτήματα γλωσσομάθειας
ξενομανία, γλωσσική αλλοτρίωση, άκριτη υιοθέτηση αξιών και
αντιλήψεων άλλων πολιτισμών

Ψηφιακός Αναλφαβητισμός

Ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της σύγχρονης Ελλάδας; Δυστυχώς, ο αναλφαβητισμός. Όχι όμως ο παλαιός «κλασικός» αναλφαβητισμός που σχετίζεται με την ικανότητα γραφής και ανάγνωσης, αλλά ο νέος ψηφιακός αναλφαβητισμός που συνδέεται με τη δυνατότητα χρήσης των ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας και πληροφόρησης.

Αυτή είναι η νέα μάστιγα του 21ου αιώνα που απειλεί τους λαούς που θα χάσουν το τρένο της ψηφιακής εποχής. Γιατί σήμερα, περισσότερο απ΄ οποιαδήποτε άλλη περίοδο στην ανθρώπινη ιστορία, ισχύει ότι «γνώση σημαίνει δύναμη». Δύναμη οικονομική, πολιτική, αλλά και ισχύς γεωπολιτική. Όσοι δεν το κατανοούν απλά θα παραμείνουν στα μέτρα του περασμένου αιώνα.

Ήδη, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περίπου το μισό της αύξησης της παραγωγικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση την τελευταία πενταετία οφείλεται στη χρήση των τεχνολογιών της πληροφορικής και των επικοινωνιών. Αντιστοίχως και στην Κίνα η αναπτυξιακή έκρηξη της τελευταίας εικοσαετίας δεν οφείλεται μόνο στο χαμηλό κόστος της εργασίας αλλά και στην ικανότητα της κινεζικής κοινωνίας να αφομοιώνει ταχύτατα τα νέα δεδομένα της γνώσης και να τα ενσωματώνει στη μεγάλη παραγωγή.

Ωστόσο, στην Ελλάδα του 2009 η πραγματικότητα είναι απογοητευτική: όχι μόνο βαθμολογείται «κάτω από τη βάση» στην ικανότητα παραγωγής και αφομοίωσης της γνώσης αλλά, καθώς δείχνουν οι τελευταίες έρευνες, η πλειονότητα του πληθυσμού δεν έχει τον στοιχειώδη «αλφαβητισμό» για να καταλάβει και να χρησιμοποιήσει τα σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία του γραπτού λόγου. Στην Ελλάδα του 2009 τα δύο τρίτα του πληθυσμού συνεχίζουν να θεωρούνται «ψηφιακά αναλφάβητοι»- ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσον όρο της Ευρώπης. 

Αυτό το «χάσμα» με τις σύγχρονες απαιτήσεις αντικατοπτρίζεται σε τρεις βασικούς δείκτες: Πρώτον, στη χρήση του Διαδικτύου: το 66% των Ελλήνων δεν χρησιμοποιεί τακτικά το Διαδίκτυο, έναντι του 44% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Σημαντικό είναι και το χάσμα μεταξύ του μέσου πληθυσμού και συγκεκριμένων ομάδων: στους μη χρήστες συγκαταλέγονται κυρίως τα άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, οι οικονομικά ανενεργοί και οι ηλικιωμένοι. Δεύτερον, στη διαθεσιμότητα και ταχύτητα των ευρυζωνικώνσυνδέσεων. Χαρακτηριστικά σημειώνεται ότι στην Ελλάδα καλύπτεται μόνο το 55% του πληθυσμού της περιφέρειας και οι ταχύτητες θεωρούνται συγκριτικά χαμηλές. Και, τρίτον, στις «ψηφιακές δεξιότητες», δηλαδή στην ικανότητα να αξιοποιούνται τα ψηφιακά εργαλεία στην καθημερινή εργασία και στις προσωπικές ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου.

Από την άλλη, αυτό το μεγάλο πρόβλημα ίσως να μπορεί να σημάνει και μια από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες της Ελλάδας του 2010: Η ταχεία ανατροπή του δείκτη ψηφιακού αναλφαβητισμού στη χώρα μπορεί να σημάνει πρωτόγνωρη αύξηση της παραγωγικότητας και στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα. Τα οφέλη από μια τέτοια αλλαγή μπορούν να είναι της τάξεως των δεκάδων δισεκατομμυρίων, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές εκτιμήσεις. Κάθε ποσοστιαία μονάδα του πληθυσμού που θα απελευθερώνεται από το σκοτάδι του αναλφαβητισμού μπορεί να δρα πολλαπλασιαστικά στην αύξηση του εθνικού προϊόντος, στη μείωση των ελλειμμάτων και του χρέους, στη βελτίωση της ζωής όλων μας. Και αυτή είναι μια πολύ μεγάλη ευκαιρία για να την αφήσουμε να πάει χαμένη.

Γιανναράκης Γιάννης, Εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ», 10/01/2010

 

Αίτια ψηφιακού αναλφαβητισμού

 

  1. ραγδαία ανάπτυξη τεχνολογίας: Η τεχνολογία αναπτύσσεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και οι ενήλικες με τον φόρτο υποχρεώσεων δε διαθέτουν χρόνο και διάθεση για να συμπορευτούν με τις ταχύτητες της .
  2. ανισότητα πρόσβασης στα τεχνολογικά μέσα: Απομακρυσμένες περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλής ταχύτητας ιντερνετ, άτομα με χαμηλό βιοτικό επίπεδο , χωρίς τη δυνατότητα κατοχής τεχνολογικού εξοπλισμού ή πρόσβασης στο διαδίκτυο.
  3. ηλικία: Άτομα προχωρημένης ηλικίας που παραιτούνται από οποιαδήποτε προσπάθεια εκμάθησης χρήσης νέων τεχνολογιών καθώς το θεωρούν δύσκολο και ανέφικτο.
  4. εκπαίδευση: Ελλιπής διδασκαλία πληροφορικής, περιορισμένες ώρες διδασκαλίας, ανύπαρκτα εργαστήρια, πλήθος μαθητών

  

 

Συνέπειες ψηφιακού αναλφαβητισμού

 

  1. δυσκολία στην αντιμετώπιση της καθημερινότητας
  2. αδυναμία συμμετοχής σε ποικίλες διαδικασίες (π.χ. πληρωμή λογαριασμών, μισθοδοσία – συντάξεις, ψυχαγωγία κλπ)
  3. δημιουργία ανισοτήτων στο χώρο εύρεσης εργασίας
  4. ανεργία, μείωση παραγωγικότητας μιας χώρας
  5. 5.συναισθήματα κατωτερότητας
  6. κοινωνικός ρατσισμός – περιθωριοποίηση

 

Τρόποι αντιμετώπισης ψηφιακού αναλφαβητισμού

 

  1. ισότητα ευκαιριών στην πρόσβαση ψηφιακών μέσων και εξοπλισμού
  2. εφαρμογή ταχύρρυθμων εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες
  3. σχολεία δεύτερης ευκαιρίας
  4. 4.ατομική προσπάθεια

Έκθεση Α΄ Λυκείου: Παραγωγικοί – Επαγωγικοί Συλλογισμοί (Τράπεζα Θεμάτων)

 

Το επιχείρημα

 

Επιχείρημα, λέει η Λογική, είναι μια σειρά από προτάσεις που συνδέονται μεταξύ τους χωρίς χάσματα και απολήγουν σε μια τελική πρόταση, που λέγεται συμπέρασμα· σκοπός του επιχειρήματος είναι να υποδείξει την αλήθεια μιας θέσης / απόφανσης (αποφαίνομαι). Αυτά σημαίνουν ότι οι προτάσεις που οδηγούν στο συμπέρασμα βρίσκονται σε λογικές σχέσεις μεταξύ τους, η επόμενη δηλαδή είναι λογική ακολουθία της προηγούμενης. Γι’ αυτό και έχουν κάποιους όρους κοινούς, που γίνονται η γέφυρα για τη μετάβαση από τη μια (πρόταση) στην άλλη.

 

ΕΙΔΗ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΩΝ

 

Η διαδικασία με την οποία ο νους καταστρώνει ένα επιχείρημα λέγεται συλλογισμός. Οι συλλογισμοί είναι άμεσοι, έμμεσοι, παραγωγικοί, επαγωγικοί, αναλογικοί.

 

~ Στον παραγωγικό συλλογισμό από το όλον συμπεραίνουμε για τα επιμέρους.

 

~ Στον επαγωγικό συλλογισμό από τα επιμέρους συμπεραίνουμε για το όλο.

 

~ Στον αναλογικό συλλογισμό από τα επιμέρους συμπεραίνουμε πάλι για τα επιμέρους.

 

..........................................................................................................................................

 

~ Άμεσοι είναι οι συλλογισμοί των οποίων το συμπέρασμα προκύπτει από μια μόνο πρόταση - κρίση.

 

Έμμεσοι είναι οι συλλογισμοί των οποίων το συμπέρασμα προκύπτει από δύο ή περισσότερες προτάσεις - κρίσεις.

 

Να αναγνωρίσετε τους παρακάτω συλλογισμούς:

  1. Οι γλωσσομαθείς έχουν μεγάλη πιθανότητα να βρουν δουλειά. Μαθαίνω ξένες γλώσσες. Άρα είναι πιθανόν ότι θα βρω ευκολότερα δουλειά.
  2. Το δελφίνι και η φάλαινα είναι θηλαστικά. Το δελφίνι και η φάλαινα ζουν στη θάλασσα. Άρα μερικά θηλαστικά ζουν στη θάλασσα.
  3. Τα μέταλλα είναι ανόργανα. Άρα ο χρυσός είναι ανόργανο.
  4. Η δημοκρατία στηρίζεται στο διάλογο. Στις μέρες μας ο διάλογος υποβαθμίζεται. Άρα στις μέρες μας η δημοκρατία κινδυνεύει.

 

Η συλλογιστική πορεία σε παράγραφο

Μέθοδος εντοπισμού: Εξάγω από το επιχείρημα της παραγράφου τον συλλογισμό της Λογικής ως εξής: το Συμπέρασμα βρίσκεται κανονικά στην κατακλείδα ή, αν αυτή απουσιάζει στη θεματική πρόταση(καθώς ως αποδεικτέα θέση της παραγράφου κανονικά ταυτίζεται με το συμπέρασμα). Οι Προκείμενες βρίσκονται στις βασικές λεπτομέρειες της παραγράφου (Π1 η 1η βασική λεπτομέρεια κ.ό.κ.).

 

Να εντοπίσετε τη συλλογιστική πορεία που ακολουθείται στις επόμενες παραγράφους και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

  1. Οι νεωτερισμοί, οι παραφθορές, οι μετατροπές, οι παραλλαγές, οι προσθαφαιρέσεις λέξεων δεν έχουν να κάνουν με τη γλωσσική πενία ή με την έλλειψη ικανότητας των νέων για μάθηση. Κυρίως σχετίζονται με τις εφηβικές ανησυχίες, με την ανάγκη των εφήβων για επιβεβαίωση, για διαφοροποίηση από τους άλλους και με την άρνησή τους να δεχτούν κάτι ήδη «μασημένο». Γενικά λοιπόν, η γλώσσα των εφήβων εκφράζει τις αντιφάσεις τους, τα κενά τους, τις αμφιταλαντεύσεις τους, τις αναζητήσεις τους, την ανάγκη αλλαγής και ανανέωσης, την επαναδόμηση του ψυχισμού τους καθώς και της ταυτότητάς τους.

 

~ Στην παράγραφο αυτή ο συγγραφέας ακολουθεί επαγωγική πορεία, καθώς από επιμέρους στοιχεία της εφηβικής γλώσσας (νεωτερισμοί, παραφθορές, μετατροπές, παραλλαγές κ.ά.), προχωρά σε μια γενικότερη διαπίστωση, στο πλαίσιο της οποίας οι διαφοροποιήσεις στη γλώσσα των νέων συνδέονται με ευρύτερες εσωτερικές τους αναζητήσεις (αντιφάσεις, κενά, αμφιταλαντεύσεις, αναζητήσεις, ανάγκη αλλαγής, αλλά και επαναδόμηση του ψυχισμού και της ταυτότητάς τους.).

 

  1. Τα αναλφάβητα άτομα αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες τόσο σε καθημερινές δραστηριότητες (κατανόηση εγγράφων, λογαριασμών, πινακίδων κ.ά.) και στην επαγγελματική τους ζωή, όσο και στις σχέσεις τους με το κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον. Αρχικά, το άτομο απομακρύνεται από τους γύρω του και αποξενώνεται, καθώς νιώθει μειονεκτικά. Στη συνέχεια, νιώθει αδύναμο όσον αφορά στην ενημέρωσή του, αλλά και εξαρτημένο από τους γύρω του, αφού χρειάζεται μονίμως τη βοήθειά τους και συχνά γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης. Επιπλέον, το άτομο έχει σαφώς λιγότερες επαγγελματικές ευκαιρίες από κάποιον μορφωμένο και έτσι αυτομάτως εντάσσεται σε μια «κατώτερη» κοινωνική ομάδα.

 

 

  1. Ο έφηβος έχει ανάγκη να του αναγνωρίζουν ελευθερία και αυτονομία. Χρειάζεται το δικό του χώρο, ο οποίος συμβολίζει την ατομικότητα και τη διαφορετικότητά του. Οι προσωπικές επιλογές στο ντύσιμο, η διευθέτηση του προσωπικού χώρου και χρόνου, η επιλογή των φίλων, του τρόπου διασκέδασης, της ελευθερίας λόγου και πράξεων, η ανάληψη ορισμένων ευθυνών και η αναγνώριση από τους γονείς των ικανοτήτων του είναι τα στοιχεία που συντελούν στην απόκτηση ξεχωριστής αυτόνομης ταυτότητας και συνθέτουν την αλλαγή της σχέσης του παιδιού με τους γονείς του.

 

 

  1. Γενικά, από τα αρχαία ακόμη χρόνια, τα ρούχα δεν ικανοποιούσαν μόνο την ανάγκη προστασίας από το κρύο και τη ζέστη, αλλά εξυπηρετούσαν εκφραστικούς και κοινωνικούς σκοπούς. Στις μέρες μας ειδικότερα, τα ρούχα δίνουν την πρώτη εντύπωση για ένα άτομο και εκφράζουν στοιχεία της προσωπικότητάς του. Έτσι, η εξωτερική εμφάνιση ενός ατόμου μας δίνει πληροφορίες για την καταγωγή του, το επάγγελμά του, για την οικονομική του κατάσταση και την κοινωνική του θέση.

 

 

  1. Η κοινωνιολογία, και ιδιαίτερα η κοινωνική ψυχολογία ενδιαφέρεται για τις αλλαγές που υφίσταται η κοινωνική ομάδα των ηλικιωμένων στις σχέσεις της με τις άλλες κοινωνικές ομάδες. Ειδικότερα, παρατηρεί ότι αλλάζει ο ρόλος των ηλικιωμένων μέσα στην οικογένεια και η σχέση τους με τον χώρο της εργασίας τους, εφόσον μετά τη συνταξιοδότηση απομακρύνονται από αυτόν και συχνά ζουν στο περιθώριο. Ακόμη, μελετά το πώς μεταβάλλεται η συμπεριφορά της κοινωνίας απέναντι στους ηλικιωμένους και αυτών απέναντι στην κοινωνία, γεγονός που οφείλεται κυρίως στον περιορισμό των δραστηριοτήτων τους.

 

  1. Ας πάρουμε την περίπτωση των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας. Οι περισσότεροι άνθρωποι σε αυτήν την ηλικία ίσως έχουν για πρώτη φορά στη ζωή τους αρκετό ελεύθερο χρόνο, για να τον χρησιμοποιήσουν, όπως επιθυμούν. Θα μπορούσαν, όμως, όλοι να περάσουν ευχάριστα τον χρόνο τους σε μια πλατεία; Σίγουρα κάποιοι και κάποιες το κάνουν. Μάλλον όσοι και όσες έχουν ήδη ένα κύκλο γνωστών βρίσκονται μεταξύ τους στις πλατείες. Κάποιος παππούς όμως ή κάποια γιαγιά που δεν έχει έναν τέτοιο κύκλο, πόσο εύκολο είναι να κοινωνικοποιηθεί σε μια πλατεία, να γνωρίσει άλλους ανθρώπους και να αναπτύξει σχέσεις φιλίας;

 

 

  1. Ο άνθρωπος από παμπάλαιους χρόνους έχει επινοήσει τις «λέξεις» και την πλοκή τους, ως αληθινές απεικονίσεις ή ως συμβολικές παραστάσεις πραγμάτων και γεγονότων, για να συνεννοείται με τους ομοίους του. Να εκφράζει τις σκέψεις και τα αισθήματα, τις επιδιώξεις, τις διαθέσεις και τις επιθυμίες του, και να επικοινωνεί μαζί τους. Οι λέξεις όμως έγιναν όχι μόνο για να αποκαλύπτουν, αλλά και για να κρύβουν από τον άλλο τα ψυχικά μας βιώματα, όταν από ντροπή, συμφέρον ή δόλο θέλουμε να τα αποσιωπήσουμε ή να τα παραμορφώσουμε.

 

 

  1. Συνομιλούμε λίγο και οι λέξεις για τον καθένα από μας εγγράφονται σε διαφορετικά λεξιλόγια: έτσι προκύπτουν διαρκώς παρεξηγήσεις. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα υπάρχει εξαρχής μεγάλη απόσταση, συσσωρευμένη πικρία, παράπονα ανείπωτα: όλα αυτά κάνουν ύποπτα τα λόγια. Οι διαφορές φύλου, ηλικίας, κοινωνικού περιβάλλοντος έχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Και αφήνουμε την απόσταση να μεγαλώνει μέχρι το σημείο να μην παίζουν πια κανέναν ρόλο οι λέξεις. Τότε δημιουργείται δυσφορία μεταξύ των γενεών και μεταξύ των συζύγων, μεταξύ των τάξεων και μεταξύ των φίλων. Το βάρος όλων αυτών που δεν μπορούν να ειπωθούν δημιουργεί ένα κλίμα εκνευρισμού και απογοήτευσης που φθείρει την έννοια ακόμα και των πιο απλών φράσεων και χειρονομιών. Έτσι, μπορεί να φαίνεται σε μερικούς ότι η καθημερινή ακατανοησία είναι σύμφυτη με την ανθρώπινη κατάσταση.

Να δικαιολογήσετε την αναφορική ή ποιητική λειτουργία της γλώσσας στις παρακάτω φράσεις.

  1. Αναπηρία σημαίνει μια ανίατη λειτουργική βλάβη, έλλειψη ή ανωμαλία, συγγενής ή επίκτητη, συνήθως αποτέλεσμα ή κατάλοιπο αρρώστιας ή ατυχήματος, μια ανωμαλία που να εμποδίζει κατά κάποιο τρόπο την εκπλήρωση βασικών κοινωνικών αναγκών, ίσως η κίνηση και η εργασία.
    Απάντηση
  2. […] Του βγαίνει βέβαια η ψυχή μέσα στον ήλιο και το κρύο –και το κανάλι βγάζει το χειμώνα-, τα νεύρα του λαιμού του πάνε κάποτε να σπάσουνε από το πολύ τέντωμα, σαν να είναι παραφορτωμένο το πέραμα, μα είναι φχαριστημένος, γιατί νιώθει πως σε αυτή την ηλικία δε θα μπορούσε εύκολα να ‘βρει άλλη δουλειά.
    Απάντηση

  3. Η δασκάλα παρουσιάστηκε στη μέση από το σωρό τ’ αχτένιστα κεφάλια και μας κοίταζε χλωμή και ασάλευτη.
    Απάντηση

  4. Καλότυχοι οι νεκροί που λησμονάνε την πικρία της ζωής.
    Απάντηση

  5. Δεν θέλω να τα βλέπω· Με λυπεί η μορφή των, και με λυπεί το πρώτο φως των να θυμούμαι.
    Απάντηση

  6. Ο αθλητισμός ψυχαγωγεί, και με την έννοια της αγωγής της ψυχής και με την έννοια της διασκέδασης.
    Απάντηση
  7. Εξίσου σημαντικό, από εκπαιδευτική άποψη, είναι να γνωρίσουν οι μαθητές και επιτεύγματα του σύγχρονου πολιτισμού μας, όπως είναι επιβλητικά έργα υποδομής που κοσμούν τη χώρα μας και διευκολύνουν τη ζωή μας ή παραγωγικές μονάδες από τις οποίες εξαρτάται η ευημερία της κοινωνίας μας.
    Απάντηση

  8. Η παγκοσμιοποίηση υπονομεύει τη βάση της δημοκρατίας που μέχρι τώρα λειτουργούσε, οδηγεί σε εξαθλίωση μεγάλα τμήματα του πληθυσμού των αναπτυγμένων βιομηχανικά χωρών και επιτείνει σε ανησυχητικό βαθμό τα φαινόμενα της κοινωνικής παθογένειας.
    Απάντηση

  9. Η διακήρυξη των ανθρώπινων δικαιωμάτων και ο έμπρακτος σεβασμός τους αποτελούν πραγμάτωση του ανθρωπιστικού ιδεώδους.
    Απάντηση

  10. Η άμεση προσωπική επικοινωνία των ανθρώπων δεν περιορίζεται μόνο από τη συρρίκνωση των εκφραστικών δυνατοτήτων που προσφέρει η καλή γνώση και χρήση της μητρικής γλώσσας, αλλά και από τους όρους με τους οποίους διεξάγεται η επικοινωνία τους στο Ίντερνετ.
    Απάντηση

ΕΙΔΙΚΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

Στις  προτάσεις που σας δίνονται, να εντάξετε τους υπογραμμισμένους τύπους στην ειδική  γλώσσα που ανήκουν και να τους χρησιμοποιήσετε σε δικές σας προτάσεις με άλλη σημασία:

1. Ατομικότητα ενός στοιχείου είναι ο αριθμός των ατόμων του στοιχείου που ενώνονται για να σχηματίσουν ένα μόριο.
2.  Ο πυρήνας του ατόμου αποτελείται από πρωτόνια και νετρόνια.
3. Οι τεχνητοί δορυφόροι είναι διαστημόπλοια που φέρουν όργανα και συσκευές μέσα ή επάνω σ’ ένα όχημα.
4. Ο εγκέφαλος είναι η διογκωμένη και άκρως διαφοροποιημένη μάζα νευρικού ιστού που σχηματίζει το πάνω άκρο του Κεντρικού νευρικού Συστήματος των σπονδυλωτών.
5. Οι κλέφτες ήταν άτακτα σώματα Ελλήνων που δεν ανέχονταν την τυραννία.
6. Ο δεσμός ανάμεσα στο Η και CL είναι πολωμένος, εξαιτίας της διαφορετικής  ηλεκτραρνητικότητας των δύο στοιχείων.
7.Ο Νικόλαος Λούρος υπήρξε  επιφανής καθηγητής της μαιευτικής.
8.Οι κατακόρυφες βολές είναι κινήσεις ευθύγραμμες στην κατακόρυφη διεύθυνση.
9. Ο μοριακός τύπος μιας ένωσης φανερώνει την ποσοτική και ποιοτική της σύσταση.
10. Επειδή τα βουνά της χώρας μας είναι, από γεωλογική άποψη, νεαρά, δεν έχουν υποστεί ακόμη έντονη διάβρωση.

 

 Ερώτηση:

Τι επιτυγχάνει ο συγγραφέας με τη χρήση ειδικού λεξιλογίου;

Απάντηση:

Η χρήση του ειδικού λεξιλογίου εξυπηρετεί τις ανάγκες μιας συγκεκριμένης επιστήμης ή και επαγγέλματος, για να περιγράψει έννοιες και όρους της. Επίσης, προσδίδει στο κείμενο επιστημονική ακρίβεια και εγκυρότητα.