Μάθημα : Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία Γ Γυμνασίου (Γ1)

Οι πηγές της Ιστορίας είναι οτιδήποτε μπορεί να δώσει πληροφορίες για το παρελθόν¹. Συχνά αναφέρονται ως τεκμήρια, αλλά αυτός ο όρος προϋποθέτει ότι έχουν ήδη υποβληθεί σε κριτική επεξεργασία². Ο ιστορικός επιλέγει τι θα θεωρήσει τεκμήριο και τι θα απορρίψει από το σύνολο των διαθέσιμων πληροφοριών³.

🔍 Τα Είδη των Πηγών

Οι ιστορικές πηγές χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες, ανάλογα με τον τρόπο που χρησιμοποιούνται:

1. Πρωτογενείς και Δευτερογενείς

• Πρωτογενείς πηγές: Είναι σύγχρονες με την εποχή που ερευνά ο ιστορικός⁴.

• Δευτερογενείς πηγές: Δημιουργήθηκαν αργότερα και αποτελούν ερμηνεία ή αναθεώρηση προηγούμενων πηγών⁵. Το έργο του ιστορικού μετατρέπει τις πρωτογενείς σε δευτερογενείς πηγές, οι οποίες στη συνέχεια γίνονται βιβλιογραφία για ερευνητές και το ευρύ κοινό⁶.

2. Άμεσες και Έμμεσες

Αυτή η διάκριση βασίζεται στον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν οι πηγές⁷.

• Άμεσες πηγές: Κατασκευάστηκαν για να εξυπηρετήσουν πρακτικούς σκοπούς⁸ Παραδείγματα: Οικοδομήματα, σκεύη, έργα τέχνης, νομίσματα, επιγραφές, νόμοι, συνθήκες, δημόσια και ιδιωτικά έγγραφα⁹.
• Έμμεσες πηγές: Δημιουργήθηκαν με την πρόθεση να δώσουν πληροφορίες για κάποια εποχή ή παρέχουν ακούσια ειδήσεις¹⁰. Παραδείγματα: Μύθοι, παραδόσεις, ιστοριογραφικά κείμενα, απομνημονεύματα, λογοτεχνικά έργα, ρητορικοί λόγοι¹¹.

💡

Σημαντική επισήμανση: Μια πηγή μπορεί να λειτουργεί άλλοτε ως άμεση και άλλοτε ως έμμεση, ανάλογα με το αντικείμενο της έρευνας¹². Για παράδειγμα, ένα λογοτεχνικό κείμενο είναι έμμεση πηγή για τα γεγονότα που περιγράφει, αλλά άμεση πηγή για τον τρόπο γραφής και τις ιδέες της εποχής που δημιουργήθηκε¹³.

📝 Τα Τέσσερα Στάδια Επεξεργασίας των Πηγών

Για να επεξεργαστούν σωστά τις πηγές, οι μαθητές μπορούν να ακολουθήσουν τέσσερα στάδια¹⁴:

1. Εξωκειμενική προσέγγιση

Αυτό το στάδιο αφορά την αναζήτηση πληροφοριών πέρα από το περιεχόμενο της πηγής15. Οι μαθητές πρέπει να απαντήσουν σε ερωτήματα όπως:

• Ποιος τη δημιούργησε;

• Πότε και πού δημιουργήθηκε; ¹⁶

• Γιατί δημιουργήθηκε και ποιοι στόχοι εξυπηρετούνται; ¹⁷

  Η απάντηση σε αυτές τις ερωτήσεις βοηθά να προσδιορίσουν το είδος της πηγής και την αξιοπιστία της¹⁸.

2. Κειμενική προσέγγιση

Εδώ, οι μαθητές επεξεργάζονται το περιεχόμενο της πηγής19. Πρέπει να:

• Διακρίνουν το αφηγηματικό από το επιχειρηματολογικό μέρος²⁰.

• Συλλέξουν τις πληροφορίες που είναι σχετικές με το θέμα τους²¹.

• Ερμηνεύσουν τα γεγονότα με βάση τα δεδομένα της εποχής που συνέβησαν και όχι με σύγχρονα κριτήρια, για να αποφύγουν τους ιστορικούς αναχρονισμούς²²

3. Διακειμενική προσέγγιση

Σε αυτό το στάδιο, οι μαθητές εργάζονται με περισσότερα από ένα κείμενα23. Ο στόχος είναι να εντοπίσουν κοινά σημεία και διαφορές μεταξύ των πηγών24. Μπορούν επίσης να συνδυάσουν τις γνώσεις από το σχολικό εγχειρίδιο με πληροφορίες από τις πηγές25.

4. Σύνθεση κειμένου

Αυτό είναι το τελικό στάδιο, όπου οι μαθητές γράφουν ένα νέο κείμενο (δοκίμιο), βασισμένο στις πληροφορίες που συνέλεξαν από τις πηγές26. Αυτή η διαδικασία δείχνει αν έχουν κατανοήσει το θέμα, αν έχουν αναπτύξει κριτική ικανότητα και αν μπορούν να συνθέσουν τις πληροφορίες27.

Πηγή του σχεδιαγράμματος

 file:///C:/Users/user/Dropbox/PC/Desktop/%CE%9F%CE%B9_%CF%80%CE%B7%CE%B3%CE%AD%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%82__2_.pdf