Μάθημα : Εργαστήρια Δεξιοτήτων

Εργαστήριο 3. Ζητήματα κλιματικής δικαιοσύνης

Στο εργαστήριο 3 θα πραγματοποιηθούν δραστηριότητες για να αντιληφθούν οι μαθητές ζητήματα δικαιοσύνης ανάμεσα στις χώρες δεδομένου ότι
α) ορισμένες χώρες παράγουν μεγάλο πλούτο, καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ορυκτών καυσίμων και εκπέμπουν μεγάλα ποσά διοξειδίου του άνθρακα, επομένως φέρουν την κύρια ευθύνη για τον περιορισμό του φαινομένου. Από την άλλη μεριά τις βαρύτερες επιπτώσεις θα τις υποστούν άλλες χώρες που δεν έχουν ευθύνης για την κλιματική αλλαγή.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Δραστηριότητα 1η: Παγκόσμιο παιχνίδι (30 λεπτά)
Υλικά:
α) Μικρές χρωματιστές κάρτες.
β) Κομμάτια από κέικ ή κουλουράκια ή νομίσματα σοκολάτας ή κάτι αντίστοιχο.
γ) Μπισκότα ή καραμέλες (μαλακές) ή κάτι αντίστοιχο.
δ) Πίνακες με τις εξεταζόμενες περιοχές και δεδομένα σχετικά με
i) τον πληθυσμό ανά περιοχή,
ii) τον παραγόμενο πλούτο (ως ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ανά περιοχή),
iii) τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Ενέργειες:
Α. Ο εκπαιδευτικός ενημερώνει τις ομάδες ότι:
- Οι χρωματιστές κάρτες αντιπροσωπεύουν τον πληθυσμό της περιοχής που εκπροσωπείτε.
- Το κέικ συμβολίζει τον παραγόμενο πλούτο ανά έτος (μέσο ακαθάριστο εθνικό προϊόν) της περιοχής που εκπροσωπείτε.
- Τα μπισκότα συμβολίζουν την εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα ανά έτος στις περιοχές που εκπροσωπείτε.
Β. Οι μαθητές χωρίζονται σε έξι ομάδες, με βάση τις παρακάτω έξι περιοχές και ενημερώνονται για τον πληθυσμό τους. Κάθε ομάδα παίρνει τον αριθμό των χρωματιστών καρτών που αντιστοιχεί στον πληθυσμό της περιοχής που αντιπροσωπεύει. Συνολικά διανέμονται 20 κάρτες (η μία κομμένη στη μέση).
Στη συνέχεια, κάνουν προβλέψεις για τα κομμάτια κέικ και το πλήθος των μπισκότων που πρέπει να πάρουν.

Πίνακας 1. Πληθυσμός ανά περιοχή.

Πηγή: IMF 2021 (τροποποιημένο)
https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD 2021:
Καλούμε κάθε ομάδα:
α) Να ελέγξει τις υποθέσεις της για τα κομμάτια κέικ που δικαιούται.
β) Να πάει στο σημείο που είναι τα υλικά και να πάρει το μερίδιο με βάση τον παραγόμενο πλούτο, σε κομμάτια κέικ σύμφωνα με τον πίνακα 2.

γ) Να συγκρίνει τις κάρτες που έχει στα χέρια της και τα κομμάτια κέικ που πήρε και να συζητήσει για το κατά πόσο «Ο παγκόσμιος πλούτος είναι κατανεμημένος ομοιόμορφα ή υπάρχουν ανισότητες;»

☛ Αν υπάρχει χρόνος θα μπορούσαν να συζητήσουν και για τα αίτια αυτής της άνισης παραγωγής πλούτου.
Δ. Οι μαθητές παίρνουν ή βλέπουν τον παρακάτω πίνακα 3, που αφορά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κάθε περιοχής.

Καλούμε κάθε ομάδα:
α) Να ελέγξει τις υποθέσεις της για τα μπισκότα που δικαιούται.
β) Να πάει στο σημείο που είναι τα υλικά και να πάρει το μερίδιο που της αντιστοιχεί σε μπισκότα σύμφωνα με τον πίνακα 3, δηλαδή με βάση τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

γ) Να συγκρίνει αν o ο πλούτος μίας περιοχής και οι εκπομπές σε διοξείδιο του άνθρακα συσχετίζονται.
γ) Να εκτιμήσει αν σε μια περιοχή όπως η Ευρώπη ή η Ασία, υπάρχουν χώρες με μεγάλες διαφορές στον παραγόμενο πλούτο (ή στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα) και να δώσουν σχετικά παραδείγματα.
☛ Αν υπάρξει χρόνος συζητούν για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Δραστηριότητα 2η: Ζητήματα κλιματικής δικαιοσύνης. (15 λεπτά) Εισαγωγικό κείμενο 3.
Οι μελλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την περιοχή. Για παράδειγμα κάποιες χαμηλές παράκτιες περιοχές και μικρά νησιά του Ειρηνικού θα υποστούν μεγαλύτερες καταστροφές από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο θέμα γεωγραφίας.

Οι πλουσιότερες χώρες θα είναι λιγότερο ευάλωτες στις καταστροφές και ικανότερες να εκμεταλλευτούν πιθανά οφέλη, επειδή οι περιοχές αυτές είναι συνήθως λιγότερο πυκνοκατοικημένες και διαθέτουν περισσότερους πόρους για να επενδύσουν στην πρόληψη και την προσαρμογή.
Αντίθετα, οι φτωχότερες χώρες θα πληγούν περισσότερο, δεδομένου ότι βασίζονται πιο άμεσα στην τοπική γεωργική παραγωγή και είναι επομένως πιο ευάλωτες στις συνέπειες της μεταβολής της θερμοκρασίας.
Οι μαθητές καλούνται να μελετήσουν και να σχολιάσουν στην ολομέλεια το κείμενο και ειδικότερα τη δήλωση: «Οι χώρες που συμβάλλουν λιγότερο στο φαινόμενο του θερμοκηπίου θα έχουν τις βαρύτερες συνέπειες από την κλιματική αλλαγή.»
☛ Μπορεί να αξιοποιηθεί και το μαθησιακό αντικείμενο: Κλιματική αλλαγή - Έχουμε όλοι την ίδια ευθύνη; http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/10874.
Παρατηρήσεις:
1) Το 3ο εργαστήριο έχει ισχυρό βιωματικό χαρακτήρα και γίνεται καλύτερα στην αυλή του σχολείου.
2) Έμφαση πρέπει να δοθεί στην κατάκτηση των αιτιακών σχέσεων (κριτική σκέψη):
- Πλούτου – κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων – εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
- Πλούτου –ενίσχυσης του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής.
- Άλλες περιοχές ευθύνονται για το φαινόμενο και άλλες θα υποστούν τις καταστρεπτικότερες συνέπειές του (γεωγραφική και οικονομική διάσταση.)