- Έκταση και Πληθυσμός
- στη διάρκεια του 19ου αι. η έκταση της Ελλάδας μεγάλωσε με την προσθήκη των Επτανήσων 1864 και της Θεσσαλίας και της Άρτας 1881
- 1830=750.000 άνθρωποι. διπλάσιοι έλληνες ζουν έξω από τα σύνορα. Σημαντικά κέντρα η Αθήνα/Πάτρα/Σύρος /Πειραιάς.
2. Αγροτικός τομέας:
- 5.000.000 στρέματα αποτελούσαν οι εθνικές γαῖες=εκτάσεις γης που προεπαναστατικά ήταν οθωμανικές ιδιοκτησίες και πέρασαν μετά την επανάσταση σε ελληνικό έλεγχο.
- το ελληνικό κράτος δεν τόλμησε ούτε να μοιράσει δωρεάν τις εθνικές γαῖες στους αγρότες που τις καλλιεργούσαν και τις διεκδικούσαν, ούτε να τις πουλήσει, όπως ζητούσαν οι πρόκριτοι. το θέμα παρεμεινε σε εκκρεμότητα και στα 1871 ο πρωθυπουργός Αλέξανδρος Κουμουνδούρος διένειμε όσες εθνικές γαῖες είχαν απομείνει.
- η ενσωμάτωση της Θεσσαλίας 1881 φέρνει στο προσκήνιο το πρόβλημα των μεγάλων τσιφλικιών=κτημάτων που ανήκαν στους τούρκους γαιοκτήμονες και καλλιεργούνταν από τους κολίγους=ακτήμονες έλληνες αγρότες.
- οι κολίγοι θεώρησαν ότι η γη θα μοιραζόταν σε αυτούς. όμως επειδή η Έλλάδα είχε δεσμευτεί με διεθνή συνθή να σεβαστεί τα περιουσιακά δικαιώματα των τούρκων ιδικτητών, τα τσιφλίκια πουλήθηκαν από τους Τούρκκυς κατόχους σε έλληνες κεφαλαιούχους.
- Γενικά η ελληνική γεωργία βασιζόταν στον μικρό αγροτικό κλήρο που καλλιεργούναν από τον αγρότη και την οικογένειά του.
- τα κυριότερα προϊόντα ήταν η σταφίδα, λόγω της μεγάλης ζήτησή της από την ευρωπαϊκή αγορά που εξελίχθηκε σε μονοκαλλιέργεια στη ΒΔ Πελοπόννησο. Αυτό σήμαινε συσσώρευση πλούτου, αλλά έκανε τις τοπικές κοινωνίες ευάλωτες σε οικονομικές κρίσεις (σταφιδικές κρίσεις).
3. το εμπόριο
- εξάγονταν λάδι, σταφίδες και εισάγονταν άλλα αγροτικά προϊόντα όπως σιτάρι, υφάσματα, νήματα άνθρακας, ξυλεία μηχανήματα.
4. ναυτιλία
- ήταν κύριος μοχλός οικονομικής ανάπτυξης.
- Η Πάτρα παρέμεινε το κύριο λιμάνι εξαγωγής σταφίδας
- η Σύρος αναδείχθηκε σε κύριο εμπορικό κέντρο της χώρας και ένα από τα σημαντικότερα της Μεσογείου.
- Ο Πειραιάς αναπτύσσεται εξίσου γρήγορα.
5. το τραπεζικό σύστημα
- 1841 ιδρύεται η Εθνική τράπεζα της Ελλάδος, με πρωτοβουλία του κράτους και της παραχωρήθηκε το δικαίωμα να εκδίδει χαρτονόμισμα.
- ως τότε κατέφευγαν στον ιδιωτικό δανεισμό= τοκογλύφοι.
6. Βιομηχανία
- αναπτύσσεται με αργούς ρυθμούς λόγω της έλλειψης κεφαλαίων, μικρής αγοράς, έλλειψης πρώτων υλών και καυσίμων, χρόνια έλλειψη εργατικών χεριών και της πίεσης φθηνών εισαγόμενω προϊόντων.
- ο ρόλος του κράτους στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας υπήρξε σημαντικός.
- έκανε επενδύσεις σε έργα υποδομής και διαμορφώνοντας ευνοϊκο θεσμικό πλαίσιο επί Τρικούπη επιδίωξε τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας.
- το εξωελλαδικό κεφάλαο στράφηκε στην ελλάδα από το 1870.
7. Η ελληνική κοινωνία
- χαρακτηριζόταν από αργή αλλά συνεχή μεταβολή.
- κύριος άξονας η βαθμιαία αστικοποίηση=ενίσχυση της κοινωνικής θέσης και του ρόλου των αστικών στρωμάτων.
- οι αγρότες ήταν μικροιδιοκτήτες. εργάζονταν με τις οικογένειες τους
- ιδιαίτερη περίπτωση οι ακτήμονες της Θεσσαλίας
- τα αστικά στρώματα=επιχειρηματίες που ασχολούνταν με το εμπόριο, τη ναυτιλία, τις τραπεζικές εργασίες, τη βιομηχανία και οι δημόσιοι υπάλληλοι έπαιζαν ρόλο δυναμικό και ενίσχυαν συνεχώς την παρουσία τους.
- οι εργάτεςζούσαν σε άθλιες συνθήκες.
8. κοινωνικοί μετασχηματισμοί
- η μετανάστευση με προορισμό τις πλούσιες ελληνικές παροικίες του εξωτερικού, ιδίως την Αίγυπτο και τις ΗΠΑ λόγω της σταφιδικής κρίσης.
- οι αγώνες των κολίγων της Θεσσαλίας έφτασαν μέχρι την ένοπλη σύγκρουση με το κράτος και οδήγησανς στη διανομή των τσιφλικιών κιλελερ θεσσαλίας 1910.
- το εργατικό κίνημα: σημειώθηκαν οι πρώτες απεργίες και κυκλοφόρησαν εφημερίδες και έντυπα που υποστηρίζαν τα αιτήματα των εργατών.
- άρχισαν να διαδίδονται οι σοσιαλιστικές ιδέες από ορισμένους κύκλους διανοούμενων.
- 1891 γιορτάστηκε για πρώτη φορά η εργατική πρωτομαγιά στο παναθηναϊκό στάδιο.