ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ & ΑΣΚΗΣΕΩΝ (PDF)

Χημεία Α΄ Λυκείου — Μάθημα Χ2

Ενότητα 1.2: Γνωρίσματα της Ύλης • Μάζα • Όγκος • Πυκνότητα (ρ = m/V)
💡 Σημείωμα Αυτομελέτης

Το παρόν φυλλάδιο καλύπτει τα φυσικά γνωρίσματα της ύλης, τη σχέση μάζας και όγκου μέσω της πυκνότητας, καθώς και παραδείγματα μετατροπών μονάδων και υπολογιστικών ασκήσεων.

1. Μάζα (m) και Όγκος (V)
2. Η Έννοια της Πυκνότητας (ρ)

Πυκνότητα (ρ) ενός υλικού ονομάζεται το πηλίκο της μάζας (m) ενός σώματος προς τον όγκο (V) που καταλαμβάνει. Δείχνει πόσο "συμπαγές" είναι ένα υλικό.

ρ = m / V

Χρήσιμοι μετασχηματισμοί:      m = ρ · V     |     V = m / ρ
3. Μονάδες Πυκνότητας & Σύγκριση
Μέγεθος Σύμβολο Συνήθης Μονάδα (Εργαστήριο) Μονάδα S.I.
Μάζα m γραμμάριο (g) χιλιόγραμμο (kg)
Όγκος V mL ή cm³ κυβικό μέτρο (m³)
Πυκνότητα ρ g/mL ή g/cm³ kg/m³
💡 Πρακτική Εφαρμογή: Γιατί επιπλέει το λάδι;

Το ελαιόλαδο επιπλέει στο νερό επειδή έχει μικρότερη πυκνότητα (ρ ≈ 0,92 g/mL) από το νερό (ρ = 1,00 g/mL). Ένα σώμα επιπλέει σε ένα υγρό όταν η πυκνότητά του είναι μικρότερη από την πυκνότητα του υγρού.

📝 Ασκήσεις για Μελέτη στο Σπίτι

ΘΕΜΑ Α: Ερωτήσεις Κατανόησης & Μετατροπές

  1. Χαρακτηρίστε τις προτάσεις ως Σωστές (Σ) ή Λανθασμένες (Λ):
    α) Η μάζα ενός σώματος αλλάζει ανάλογα με τη θερμοκρασία του.
    β) 1 mL είναι ίσο με 1 cm³.
    γ) Η πυκνότητα εκφράζεται συνήθως σε g/mL.
  2. Μετατρέψτε τις παρακάτω ποσότητες στις ζητούμενες μονάδες:
    α) m = 2,5 kg ➔ σε g
    β) V = 750 mL ➔ σε L
    γ) V = 2 L ➔ σε mL

ΘΕΜΑ Β: Υπολογιστικές Ασκήσεις Πυκνότητας

  1. Υπολογισμός Πυκνότητας: Ένα κομμάτι άγνωστου μετάλλου ζυγίζει m = 156 g και όταν βυθίζεται σε ογκομετρικό κύλινδρο καταλαμβάνει όγκο V = 20 mL. Ποια είναι η πυκνότητα του μετάλλου;
  2. Υπολογισμός Μάζας: Πόσο ζυγίζουν (μάζα) 400 mL βενζίνης, αν η πυκνότητα της βενζίνης είναι ρ = 0,75 g/mL;
  3. Υπολογισμός Όγκου: Ένα δοχείο περιέχει 540 g αλουμινίου. Ποιος είναι ο όγκος του αλουμινίου σε mL, αν η πυκνότητά του είναι ρ = 2,7 g/mL;
🔑 Αναλυτικές Λύσεις Ασκήσεων (Για Αυτοέλεγχο)
Λύση Θέματος Α

1. Σωστό / Λάθος:
• α) Λάθος. Η μάζα είναι σταθερή ποσότητα ύλης και δεν εξαρτάται από τη θερμοκρασία.
• β) Σωστό. Ισχύει ακριβώς 1 mL = 1 cm³.
• γ) Σωστό. Στο εργαστήριο η πυκνότητα εκφράζεται σε g/mL.

2. Μετατροπές Μονάδων:
• α) m = 2,5 kg = 2,5 · 1000 g = 2500 g
• β) V = 750 mL = 750 / 1000 L = 0,75 L
• γ) V = 2 L = 2 · 1000 mL = 2000 mL

Λύση Θέματος Β

3. Υπολογισμός Πυκνότητας:
Εφαρμόζουμε τον τύπο: ρ = m / V
Αντικαθιστούμε: ρ = 156 g / 20 mL = 7,8 g/mL.

4. Υπολογισμός Μάζας:
Από τον τύπο ρ = m / V λύνουμε ως προς μάζα: m = ρ · V
Αντικαθιστούμε: m = 0,75 g/mL · 400 mL = 300 g.

5. Υπολογισμός Όγκου:
Από τον τύπο ρ = m / V λύνουμε ως προς όγκο: V = m / ρ
Αντικαθιστούμε: V = 540 g / 2,7 g/mL = 200 mL.