Ας απαντήσουμε στις ερωτήσεις, εδώ!

-------------------------------------------------------------------------------------------

Ποιες γλώσσες σήμερα έχουν τους περισσότερους ομιλητές;

Διαφορετικά κράτη μπορούν να μοιράζονται την ίδια γλώσσα; Κοιτάξτε τον χάρτη και σκεφτείτε κι εσείς κάποια παραδείγματα. 

Ας ψάξουμε τη λέξη -το λήμμα- γλώσσα σε ένα λεξικό! Εδώ θα αναζητήσουμε το λήμμα γλώσσα στο Λεξικό της κοινής νεοελληνικής

Και τι σημαίνει η λέξη λεξικό; Ας ρίξουμε μια ματιά εδώ.

Και μια άσκηση!

------------------

Αν θέλετε ... περισσότερα, ξεφυλλίστε ένα βιβλίο από το οποίο θα αντλήσουμε πληροφορίες σε όλες τις ενότητες: 

Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη] (ΙΝΣ)

Ποια όργανα του σώματος συμμετέχουν στην παραγωγή του γλωσσικού ήχου;

Άσκηση...

Πότε δημιουργήθηκε η γραφή;
Η γραφή πρωτοεμφανίστηκε στη Μεσοποταμία γύρω στο 4.000 με 3.000 π.Χ.

Χάρτης: Διάδοση της σφηνοειδούς γραφής (INΣ)

Ας διαβάσουμε δυο παραμύθια για τη γραφή, που προέρχονται από ποιήματα των Σουμερίων, λαού της Μεσοποταμίας (του σημερινού Ιράκ), γραμμένα σε σφηνοειδή γραφή, κι ας προσπαθήσουμε να αποκωδικοποιήσουμε τα κρυφά τους μηνύματα. Γιατί, πότε και πώς δημιουργήθηκε η γραφή;

Ο ελληνικός κόσμος στα βάθη της προϊστορίας

Η εποχή του λίθου στην Ελλάδα

Προϊστορικές γραφές στην Ελλάδα:

• Κρητική ιερογλυφική γραφή: δείτε εδώ δείγματα της γραφής.
  
• Πότε πρωτογράφτηκε η ελληνική γλώσσα; Τα πρώτα γραπτά κείμενα της ελληνικής γλώσσας χρονολογούνται στον 14ο-13ο αιώνα π.Χ. Προέρχονται από τα αρχεία των μεγάλων κέντρων (παλατιών, διοικητικών κέντρων) του μυκηναϊκού πολιτισμού: Μυκήνες, Πύλος, Τίρυνθα, Θήβες αλλά και της Κρήτης (Κνωσός, Χανιά), όπου επεκτάθηκε ο μυκηναϊκός πολιτισμός. Ο μυκηναϊκός κόσμος, που εκτεινόταν σε όλη τη νότια Ελλάδα, αλλά και σε μερικά νησιά, ήταν οργανωμένος σε μικρά κράτη που διοικούνταν από ανακτορικά κέντρα (παλάτια), όπου είχαν την έδρα τους οι βασιλιάδες και η αριστοκρατία που κυβερνούσαν τα κράτη αυτά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Μυκήνες με τα «κυκλώπεια» τείχη τους, την Πύλη των Λεόντων και τους θολωτούς τάφους όπου θάβονταν οι βασιλιάδες. Απόηχο αυτού του κόσμου βρίσκουμε στα τραγούδια του Ομήρου, τα ομηρικά έπη.                                                     Α.-Φ. Χριστίδης

Από τη Γραμμική Α στη Γραμμική Β

Γραμμική Α και Γραμμική Β

Γραμμική Β - Η αποκρυπτογράφηση του δίσκου της Φαιστού - βίντεο:
https://ariadne.ekt.gr/ariadne/handle/20.500.12776/16678

Πάμε μια βόλτα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου εδώ!

Μπορείτε να δείτε το συλλαβάριο της Γραμμικής Β -αλλά και πολλά άλλα συστήματα γραφής σε όλον τον κόσμο- στον σύνδεσμο: http://www.krysstal.com/writing_linearb.html

Ας πάμε κι εδώ, στην Europeana:
https://www.europeana.eu/el/search?page=1&view=grid&query=%CE%B3%CF%
81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%B2

Ο μυκηναϊκός κόσμος -βίντεο

---------------

Οι ινδοευρωπαϊκές γλώσσες: συμπληρώστε τον πίνακα με τα ονόματα των
χωρών όπου συναντούμε τις ομιλούμενες γλώσσες!

ελληνικό αλφάβητο - φοινικικό αλφάβητο

-------------------------------------------------

Οινοχόη διακοσμημένη με γεωμετρικά θέματα που βρέθηκε το 1871 στο Δίπυλο του Κεραμεικού στην Αθήνα. Χρονολογείται στο τρίτο τέταρτο του 8ου αι. π.Χ. και αποτελεί το αρχαιότερο έως τώρα γνωστό δείγμα αλφαβητικής γραφής στον ελληνικό κόσμο. Δόθηκε ως έπαθλο ορχηστικού αγώνα (δηλ. αγώνα χορού), όπως μαρτυρεί η επιγραφή που φέρει: «Όποιος τώρα απ’ όλους τους χορευτές χορεύει πιο ανάλαφρα, αυτός ας το πάρει» (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας).

Γράψτε κι εσείς όπως έγραφαν στο παρελθόν με ένα παιχνίδι στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών!

Πώς έγραφαν οι αρχαίοι Έλληνες; Πάμε μια βόλτα στο σχολικό βιβλίο της Α΄Γυμνασίου!

Παράδειγμα διαλόγου σε παράσταση αγγείου, ο οποίος στη ν.ε. αποδίδεται ως εξής: «Ένα χελιδόνι!», «Μα τον Ηρακλή, ήρθε η άνοιξη!» (παράσταση σε αττικό αγγείο, 6ος αι. π.Χ., Αγία Πετρούπολη).
Από το σχολικό εγχειρίδιο της αρχαίας ελληνικής γλώσσας της Α' Γυμνασίου.

Ο Νόμος της Γόρτυνας, ισχυρής πόλης της Κρήτης, είναι γραμμένος σε δωρική διάλεκτο. Το απόσπασμα περιέχει διατάξεις σχετικές με το διαζύγιο (450 π.Χ., Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας).

Η προφορά των αρχαίων ελληνικών

 Η αττική κοινή.

Η ελληνιστική κοινή: 
" Οι Μακεδόνες βασιλείς ... υιοθέτησαν την γραφόμενη αττική διάλεκτο ως υπηρεσιακή γλώσσα του κράτους των, και έτσι η διάλεκτος αυτή έγινε και επίσημη γλώσσα για όλο τον ελληνιστικό κόσμο που προήλθε από τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Οι λόγοι που επέβαλαν την προτίμηση αυτή είναι προφανείς. Η διάλεκτος της Αθήνας είχε κατακτήσει ήδη εξέχουσα θέση στην πνευματική και πολιτική ζωή της Ελλάδας. "

Aς θυμηθούμε την εισαγωγική ενότητα του εγχειριδίου των αρχαίων ελληνικών της Α' Γυμνασίου!

Υπάρχουν διάλεκτοι στα νέα ελληνικά; Τι λέτε;

Ας ρίξουμε μια ματιά εδώ: https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/studies/dialects/thema_b_5_2/texts.html

Υπάρχει γλωσσική ποικιλότητα και στα αρχαία και στα νέα ελληνικά; Πώς εξηγείτε εσείς αυτό το γεγονός;

https://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_08/index.html

Κυκλοφορούν μύθοι σχετικά με την ελληνική γλώσσα; Και όμως κυκλοφορούν!

Αλλά, ας πούμε και καμιά αλήθεια! Άλλωστε η αλήθεια δεν έβλαψε ποτέ κανέναν, και μάλιστα η ιστορική αλήθεια...

Διαβάστε τους μύθους που κυκλοφορούν και προπαθήστε να δώσετε τις δικές σας απαντήσεις:

Μύθος 1

Μυθεύματα σχετικά με την καταγωγή, την καθαρότητα, την προτεραιότητα της ελληνικής σε σχέση με άλλες γειτονικές γλώσσες.

Μύθος 2

Η άποψη ότι το λεξιλόγιο της νεοελληνικής γλώσσας προέρχεται αποκλειστικά από την αρχαία ελληνική γλώσσα. Ενώ έρευνες έχουν αποδείξει ότι υπάρχουν δάνεια από διάφορες ιστορικές φάσεις της γλώσσας, δάνεια παλαιότερα (παράδεισος, σπίτι) ή μεταγενέστερα, λαϊκά (ζουμπούλι) ή λόγιας προέλευσης (ιβουάρ, ιμπεριαλισμός). Ακόμη υπάρχουν πολλοί λόγιοι νεολογισμοί (ηχογραφώ).

Μύθοι 3

Για την καλλιέργεια της νεοελληνικής γλώσσας είναι προϋπόθεση η γνώση των αρχαίων ελληνικών.

Μύθος 4

Η γλώσσα φθείρεται.

Μύθος 5

Τα γλωσσικά λάθη αποδεικνύουν τη φθορά, την καταστροφή της γλώσσας.

Μύθος 6

Ο δανεισμός καταστρέφει τη γλώσσα.

Μύθος 7

Η γλώσσα των νέων καταστρέφει τη γλώσσα.

Μύθος 8

Η γλώσσα πεθαίνει, ή πέθανε κιόλας. Από πότε; Από τότε που καθιερώθηκε το μονοτονικό, που καταργεί την ιστορική ορθογραφία.

Μϋθος 9

Γλώσσα = γραφή.

Μύθος 10

Υπάρχουν "πλούσιες" και "φτωχές" γλώσσες, "κατώτερες" και "ανώτερες".

______________

Βιβλιογραφία

Χάρης, Γ.  (επιμ). 2011. Δέκα μύθοι για την ελληνική γλώσσα. Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα.
http://users.sch.gr/ipap/NEGlossa/10mythoi.htm

Περισσότερα:

https://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_13/index.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_08/pop01.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/etymology.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_16/07.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/studies/index.htmλ

https://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/index.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/index.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/index.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/literature/index.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/studies/dialects/thema_b_5_2/texts.html

Ας παίξουμε επιτέλους!

Τα μυστικά της γλώσσας

Οι Έλληνες και οι άλλοι

Συνάντηση της ελληνικής με άλλες γλώσσες

Η γραφή - μια γέφυρα που ενώνει πολιτισμούς

Εποχή του Χαλκού στην Ελλάδα - Γραφή

Γλωσσόπολις, μια ψηφιακή εφαρμογή στη Βιβλιοθήκη της Βουλής...